ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ

ຈາກ ວິກິພີເດຍ
Jump to navigation Jump to search
ບົດຄວາມນີ້ອາດຈະໄດ້ຮັບການຂະຫຍາຍທີ່ມີຂໍ້ຄວາມທີ່ແປຈາກບົດຄວາມທີ່ສອດຄ້ອງກັນເປັນEnglish. ກົດ [ສະແດງ] ສຳລັບຄຳແນະນຳການແປທີ່ສຳຄັນ
  • ເບິ່ງ ເຄື່ອງແປສະບັບຂອງບົດຄວາມໃນພາສາອື່ນໆ
  • ການແປພາສາເຄື່ອງຄື Deepl ຫຼື Google Translate ແມ່ນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເປັນປະໂຫຍດສຳລັບການແປ ແຕ່ຜູ້ແປພາສາຕ້ອງແກ້ໄຂຂໍ້ຜິດພາດຕ່າງໆຕາມຄວາມ ຈຳ ເປັນແລະຢືນຢັນວ່າການແປແມ່ນຖືກຕ້ອງ ແທນທີ່ຈະພຽງແຕ່ການຄັດລອກວາງໃນເຄື່ອງແປຂໍ້ຄວາມເຂົ້າໄປໃນບົດຄວາມພາສາອັງກິດວິກີພີເດຍ
  • ຢ່າແປຂໍ້ຄວາມທີ່ເບິ່ງຄືວ່າບໍ່ໜ້າເຊື່ອຖືຫຼືມີຄຸນນະພາບຕ່ຳ ຖ້າ​ເປັນ​ໄປ​ໄດ້ ກວດສອບຂໍ້ຄວາມທີ່ມີເອກະສານອ້າງອີງທີ່ຂຽນໄວ້ໃນບົດຄວາມເປັນພາສາຕ່າງປະເທດ
  • ທ່ານຕ້ອງໃຫ້ການສະຫງວນລິຂະສິດ ໃນບົດສະຫຼຸບການດັດແກ້ທີ່ມາພ້ອມກັບການແປຂອງທ່ານ ໂດຍການສະໜອງການເຊື່ອມຕໍ່ພາສາລະຫວ່າງຊາດກັບແຫລ່ງທີ່ມາຂອງການແປພາສາຂອງທ່ານ ບົດສະຫຼຸບການດັດແກ້ການອ້າງອີງຮູບແບບ (ໃຊ້ພາສາອັງກິດ): ເນື້ອໃນໃນການແກ້ໄຂນີ້ຖືກແປຈາກບົດຄວາມວິກີພີເດຍພາສາອັງກິດທີ່ມີຢູ່ແລ້ວທີ່ [[:en:Exact name of Englsih article]]; ເບິ່ງປະຫວັດຂອງມັນເພື່ອພິຈາລະນາ.
  • ນອກນັ້ນທ່ານຍັງຄວນເພີ່ມແມ່ແບບ {{Translated|en|Kingdom of Laos}} ກັບຫນ້າສົນທະນາ.
  • ສຳລັບຄຳແນະນຳເພີ່ມເຕີມ ເບິ່ງທີ່ນີ້ ວິກີພີເດຍ:ການແປ.
ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ
ອານານິຄົມຝຣັ່ງ(1947–1953)
ລະບອບລັດຖະທຳມະນູນ (1953–1975)

 

1947–1975
 

ທຸງຊາດ ເຄື່ອງໝາຍຊາດ
ເພງຊາດ
ລາ ມາຣເຊເຢສ

ເພງຊາດລາວ
ນະຄອນຫຼວງ ວຽງຈັນ (ບໍລິຫານ)
ຫຼວງພະບາງ (ລາດຊະວົງ)
ພາສາ ພາສາລາວ
ພາສາຝະຣັ່ງ
ລັດຖະບານ ລັດຖະທຳມະນູນທີ່ເປັນເອກະພາບ
ກະສັດ
 -  1947–1959 ເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວົງ
 -  1959–1975 ພະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວັດທະນາ
ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ
 -  1947–1948 (ກ່ອນ) ເຈ້າສຸວັນນະລາດ
 -  1962–1975 (last) ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ[lower-alpha ໑]
ປະຫວັດສາດ
 -  ຄວາມເປັນເອກະລາດ 11 ພຶດສະພາ 1947
 -  ເອ​ກະ​ລາດ 22 ຕຸລາ 1953
 -  ການຍອມຮັບຂອງສະຫະປະຊາຊາດ 14 ທັນວາ 1955
 -  ການປະຕິວັດຂອງພັກປະຕິວັດປະຊາຊົນລາວ
 -  ກໍ່ຕັ້ງ ສປປ.ລາວ 2 ທັນວາ 1975
ປະຊາກອນ
 -  ປະມານການ ໓,໑໐໐,໐໐໐ 
ສະກຸນເງີນ ກີບ
ລະຫັດໂທລະສັບ +856
ປັດຈຸບັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ ປະເທດລາວ

ພຣະລາຊະອານາຈັກລາວ (ຄຳເຄົ້າ: ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ) ແມ່ນລັດຖະທໍາມະນູນທີ່ໄດ້ຮັບຜິດຊອບ ລາຊະອານາຈັກລາວເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍເອກະລາດຂອງຕົນໃນວັນທີ 9 ພະຈິກ 1953 ລະບອບການປົກຄອງໄດ້ມີຊີວິດລອດຈົນເຖິງເດືອນທັນວາປີ 1975 ເມື່ອກະສັດອົງສຸດທ້າຍ ພະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວັດທະນາ ຍອມຈຳນົນຕໍ່ປະເທດລາວ ຜູ້ທີ່ຍົກເລີກລະບອບກະສັດດ້ວຍໂປດປານລັດທິມາກຊ໌ ເອີ້ນວ່າ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ເຊິ່ງໄດ້ຄວບຄຸມປະເທດລາວຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ[໑]

ດ້ວຍການປົກຄອງຕົນເອງກັບລັດຖະທຳມະນູນສະບັບໃໝ່ໃນປີ 1947 ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງສະຫະພາບຝຣັ່ງ ແລະສະຫະພັນທີ່ມີສ່ວນທີ່ເຫຼືອຂອງອິນດູຈີນຝຣັ່ງ[໒] ໃນປີ 1953 ຝຣັ່ງລາວ ສົນທິສັນຍາໄດ້ສ້າງຕັ້ງອຳນາດອະທິປະໄຕ ປະເທດລາວເອກະລາດ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ກຳນົດວ່າໃຜຈະເປັນຜູ້ປົກຄອງປະເທດ ໃນຊຸມປີຕໍ່ມາ ສາມກຸ່ມນໍາພາໂດຍອັນທີ່ເອີ້ນວ່າ ສາມເຈົ້າຊາຍ ຜິດຖຽງກັບອຳນາດ: ຄວາມເປັນກາງພາຍໃຕ້ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ ພັກຂວາປີກພາຍໃຕ້ບຸນອຸ້ມ ນະ ຈຳປາສັກ ແລະປີກຊ້າຍແນວລາວຮັກຊາດ ຫວຽດນາມເໜືອສະໜັບສະໜູນ (ດຽວນີ້ເອີ້ນວ່າ ປະເທດລາວ) ພາຍໃຕ້ເຈົ້າສຸພານຸວົງ ແລະນາຍົກລັດຖະມົນຕີໃນອະນາຄົດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ

ປະຫວັດສາດ[ແກ້ໄຂ]

ລາຊະອານາຈັກລາວໄດ້ຖືກປະກາດຢ່າງເປັນທາງການ ເມື່ອລັດຖະທຳມະນູນສະບັບໃໝ່ໄດ້ຖືກປະກາດໃຊ້ໃນປີ 1947 ເປັນສ່ວນຫນຶ່ງຂອງອານານິຄົມຝຣັ່ງ[໓] ແລະໄດ້ຮັບເອກະລາດເຕັມທີ່ໃນປີ 1953

ລັດຖະບານ[ແກ້ໄຂ]

ປະຕິບັດຕາມຝຣັ່ງເສດລາວສົນທິສັນຍາປີ 1953 ເຊິ່ງໃຫ້ປະເທດລາວເປັນເອກະລາດ ລັດຖະບານລາວໄດ້ຄວບຄຸມປະເທດ ສົນທິສັນຍາສະບັບນີ້ໄດ້ສ້າງຕັ້ງລະບອບກະສັດລັດຖະທຳມະນູນ ກັບເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວົງເປັນກະສັດ ແລະເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ

ມີຄວາມພະຍາຍາມຫລາຍຢ່າງໂດຍສາມເຈົ້າຊາຍແລະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວັດທະນາເພື່ອສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານປະສົມ ລັດຖະບານເອກະພາບແຫ່ງຊາດຊຸດທຳອິດໄດ້ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 1958 ພາຍໃຕ້ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ ແຕ່ລົ້ມລົງພາຍຫຼັງສອງເດືອນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຜູ້ທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງລັດຖະມົນຕີຂອງລາວ ແລະໄດ້ຮັບຄຳແນະນຳຈາກກະສັດ ໄດ້ເຮັດການຕົກລົງກັບອ້າຍຂອງລາວແມ່ນສຸພານຸວົງ

ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາໃຫ້ພັກຄອມມິວນິດສອງບ່ອນນັ່ງຢູ່ໃນຫ້ອງວ່າການລັດຖະບານແລະໃນການກັບຄືນ ສຸພານຸວົງຈະລວມເອົາ 1,500 ຂອງລາວ 6,000 ກອງທັບຄອມມິວນິດເຂົ້າໄປໃນກອງທັບຕໍາແຫນ່ງ ເຈົ້າສຸພານຸວົງໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງເປັນລັດຖະມົນຕີກະຊວງແຜນການສ້າງສາຄືນໃໝ່ແລະການຫັນເປັນຕົວເມືອງ ໃນຂະນະທີ່ສະມາຊິກອີກຄົນໜຶ່ງຂອງພັກຄອມມູນິດ ຖືກແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງສາສະໜາແລະສິລະປະວິຈິດສິນ

ທະຫານ[ແກ້ໄຂ]

ພຣະລາຊະອານາຈັກລາວໄດ້ແບ່ງອອກເປັນຫ້າເຂດທະຫານກອງກຳລັງປະກອບອາວຸດພຣະລາຊະອານາຈັກລາວໄດ້ຮັບຜິດຊອບສຳລັບການປ້ອງກັນປະເທດ ປະກອບມີສາມສາຂາບໍລິການ: ກອງທັບພຣະລາຊະອານາຈັກລາວ ກອງທັບເຮືອພຣະລາຊະອານາຈັກລາວ ເຊິ່ງຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດໃນວຽງຈັນ

ສະຫະລັດອາເມລິກາໄດ້ສະຫນອງໃຫ້ກອງທັບເຮືອພຣະລາຊະອານາຈັກລາວ ມີເຮືອລາດຕະເວນແມ່ນ້ຳ 20 ລຳ ແລະຍານລົງຈອດສະເທິນນ້ຳສະເທິນບົກ 16 ລຳ ໃນລະຫວ່າງປີ 1962 - 1971 ສະຫະລັດອາເມລິກາສະໜອງໃຫ້ແກ່ປະເທດລາວດ້ວຍປະມານ 500 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດໃນການຊ່ວຍເຫຼືອດ້ານການທະຫານ

ການພົວພັນຕ່າງປະເທດ[ແກ້ໄຂ]

ລັດຖະບານລາວມີຄວາມສຳພັນໃກ້ຊິດກັບສະຫະລັດອາເມລິກາ ເຊິ່ງໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອປະເທດແລະຊ່ວຍໃນການໂຄສະນາຕໍ່ຕ້ານ ປະເທດລາວແລະຄອມມິວນິສຫວຽດນາມເໜືອຖືກເຄື່ອນໄຫວ ໃນລະຫວ່າງປີ 1957 ສະຫະລັດອາເມລິກາໃຊ້ຈ່າຍຕໍ່ຫົວຄົນເພື່ອການຊ່ວຍເຫລືອຕ່າງປະເທດໃຫ້ປະເທດລາວກ່ວາມັນມີຢູ່ໃນປະເທດອື່ນໆ ເຮັດໄດ້ປະມານ 150 ໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ຄົນລາວ ສອງເທົ່າຂອງລາຍໄດ້ສະເລ່ຍຕໍ່ປີຂອງຄົນ ເງິນຈຳນວນໜຶ່ງໄດ້ໄປສະໜັບສະໜູນຊາວອາເມລິກັນຜູ້ສະໝັກໃນການເລືອກຕັ້ງ ໃນຂະນະທີ່ເງິນອື່ນໆໄດ້ໄປຫາໂຄງການເພື່ອສະໜັບສະໜູນເງິນຕາທ້ອງຖິ່ນແມ່ນກີບລາວ[໔]

ພະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວັດທະນາໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມສະຫະລັດອາເມລິກາໃນປີ 1963 ພົບປະກັບປະທານປະເທດ ຈອນ ແຄແນດີ

ປະເທດລາວກໍ່ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກປະເທດຝະຣັ່ງ ອົດສະຕະຣາລີ ພະມ້າ (ມຽນມາ) ໄທ ແລະປະເທດຢີ່ປຸ່ນ

ການບຸກລຸກແລະສົງຄາມກາງເມືອງ[ແກ້ໄຂ]

ເບິ່ງບົດຄວາມຫຼັກທີ່ ສົງຄາມກາງເມືອງລາວ
ກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອເດີນທັບຜ່ານລາວໃນປີ 1967

ໃນປີ 1960 ທ່າມກາງຊຸດກະບົດ ການຕໍ່ສູ້ກັນລະຫວ່າງກອງທັບພຣະຣາຊອານາຈັກລາວແລະສະຫະພາບໂຊວຽດກັບຄືນ ຄອມມິວນິດປະເທດລາວ ລັດຖະບານຊົ່ວຄາວແຫ່ງທີສອງຂອງເອກະພາບແຫ່ງຊາດ ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍ ເຈົ້າສຸວັນນະພູມາ ໃນປີ 1962 ພິສູດແລ້ວວ່າບໍ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ ແລະສະຖານະການຊຸດໂຊມລົງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຫລັງຈາກນັ້ນເປັນຂໍ້ຂັດແຍ່ງໃນປະເທດລາວ ໄດ້ກາຍເປັນຈຸດສຸມສຳລັບການແຂ່ງຂັນກັນຂອງປະເທດມະຫາອຳນາດ ໃນລະຫວ່າງ ການຮຸກຮານຫວຽດນາມເໜືອຂອງປະເທດລາວ ປະເທດລາວໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນທາງທະຫານໂດຍກອງທັບປະຊາຊົນຫວຽດນາມແລະຫວຽດກົ່ງ

ລາວຖືກດຶງເຂົ້າໄປໃນສົງຄາມຫວຽດນາມ ນັບຕັ້ງແຕ່ພາກສ່ວນຂອງລາວໄດ້ຖືກບຸກລຸກແລະຄອບຄອງໂດຍຫວຽດນາມເໜືອ ສໍາລັບການນໍາໃຊ້ເປັນເສັ້ນທາງການສະຫນອງສໍາລັບສົງຄາມຂອງຕົນຕໍ່ຕ້ານພາກໃຕ້ຂອງຫວຽດນາມ ໃນການຕອບໂຕ້ ສະຫະລັດອາເມລີກາໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂະບວນການວາງລະເບີດຕໍ່ຕ້ານ ຕຳແໜ່ງຫວຽດນາມເໜືອສະຫນັບສະຫນູນເປັນປົກກະຕິແລະສະຫມໍ່າສະເຫມີຕ້ານກຳລັງຄອມມິວນິດໃນປະເທດລາວ ລວມທັງຜູ້ທີ່ນຳພາໂດຍພົນເອກ ວາງເປົາ ຊາວມົ້ງ ແລະສະໜັບສະໜູນກອງທັບສາທາລະນະລັດຫວຽດນາມໃຕ້ ການບຸກລຸກເຂົ້າໄປໃນລາວ ໄດ້ສະໜອງເຄື່ອງໃຊ້ຕ່າງໆຝຶກອົບຮົມແລະການສະໜອງທຶນໃຫ້ແກ່ລັດຖະບານສູນກາງ

ໃນປີ 1968 ກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອໄດ້ເປີດການໂຈມຕີຫຼາຍພາກສ່ວນຊ່ວຍ​ເຫຼືອປະເທດລາວຕໍ່ສູ້ກັບກອງທັບພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ ການໂຈມຕີດັ່ງກ່າວສົ່ງຜົນໃຫ້ທະຫານສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນກຳລັງທັບມ້າງ ເຮັດໃຫ້ຂໍ້ຂັດແຍ່ງເກີດຂື້ນກັບກຳລັງທີ່ບໍ່ແນ່ນອນຍົກຂຶ້ນມາໂດຍສະຫະລັດອາເມລີກາແລະໄທ

ການຖິ້ມລະເບີດທາງອາກາດຢ່າງຫລວງຫລາຍຕໍ່ ກຸ່ມປະເທດລາວແລະກອງທັບປະຊາຊົນຫວຽດນາມໄດ້ຖືກປະຕິບັດໂດຍສະຫະລັດອາເມລີກາໄດ້ຖືກລາຍງານວ່າປະເທດລາວຖືກໂຈມຕີໂດຍສະເລ່ຍການວາງລະເບີດ B-52 ທຸກໆ 8 ນາທີ 24 ຊົ່ວໂມງຕໍ່ມື້ ລະຫວ່າງປີ 1964 ແລະ 1973 ເຄື່ອງບິນຖິ້ມລະເບີດສະຫະລັດອາເມລີກາຫຼຸດລົງຫຼາຍລະເບີດສຸດປະເທດລາວ ໃນໄລຍະເວລານີ້ກ່ວາໄດ້ຖືກຖິ້ມໃນລະຫວ່າງທັງຫມົດຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ ໃນຈຳນວນລະເບີດຈຳນວນ 260 ລ້ານໜ່ວຍທີ່ຖືກລະເບີດ ໂດຍສະເພາະໃນແຂວງຊຽງຂວາງຢູ່ໃນທົ່ງໄຫຫິນ ລູກລະເບີດປະມານ 80 ລ້ານໜ່ວຍບໍ່ໄດ້ລະເບີດ ປ່ອຍໃຫ້ເປັນມໍລະດົກຕາຍ[໕]

ການລົ້ມລົງຂອງລັດຖະບານ[ແກ້ໄຂ]

ຜົນສະທ້ອນ[ແກ້ໄຂ]

ອ້າງອິງ[ແກ້ໄຂ]

  1. "About this Collection - Country Studies". loc.gov. ສືບຄົ້ນເມື່ອ 21 March 2018. 
  2. "Library of Congress - Laos - The Kingdom of Laos". loc.gov. ສືບຄົ້ນເມື່ອ 21 March 2018. 
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named kingdomoflaos2
  4. John Holt (2009). Page 110. Spirits of the Place: Buddhism and Lao Religious Culture.
  5. MacKinnon, Ian. "Forty years on, Laos reaps bitter harvest of the secret war", The Guardian, 3 December 2008. ຮຽກຂໍ້ມູນວັນທີ 7 May 2010

ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ[ແກ້ໄຂ]


Cite error: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found, or a closing </ref> is missing