ທະເລອາຣັນ

ທະເລອາຣັນ
Арал теңізі (Kazakh)
Орол денгизи (Uzbek)
ທະເລອາຣັນ; Арал теңізі (Kazakh); Орол денгизи (Uzbek)
	ທະເລອາຣັລ ໃນປີ 1989 (ຊ້າຍ) ແລະ 2014 (ຂວາ)
	Lua error in Module:Location_map at line 526: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/ອາຊີຕາເວັນຕົກ" does not exist.
ທີ່ຕັ້ງ	ອາຊີກາງ; (ຄາຊັກສະຖານ – ອຸສເບກິສຖານ)
ພິກັດ	45°N 60°E / 45°N 60°Eພິກັດພູມສາດ: 45°N 60°E / 45°N 60°E
ຊະນິດ	Endorheic, ທະເລສາບທຳມະຊາດ, ອ່າງເກັບນ້ຳ (ເໜືອ)
ແຫຼ່ງນ້ຳໄຫຼເຂົ້າຫຼັກ	North: Syr Darya; South: Groundwater only; Previously: Amu Darya;
ພື້ນທີ່ຮັບແມ່ນ້ຳ	Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value).
ປະເທດໃນອ່າງນ້ຳ	List ອັຟການິສຖານ; ອີຣ່ານ; ຄາຊັກສະຖານ; ກີກີສະຖານ; ລັດເຊຍ; ທາຈິກິດສະຖານ; ເຕີກເມນິສະຖານ; ອຸສເບກິສຖານ;
ພື້ນທີ່ພື້ນນ້ຳ	Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value).; (1960, one lake); Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value).; (1998, two lakes); Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value).; (2004, four lakes); North:; Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2008); South:; Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2005);
ຄວາມເລິກໂດຍສະເລ່ຍ	North: Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2014)[ຕ້ອງການອ້າງອີງ]; South: Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2005);
ຄວາມເລິກສູງສຸດ	North:; Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2008); Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2003); South:; Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2005); Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (1989);
ປະລິມານນ້ຳ	North: Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2024)
ຄວາມສູງຂອງພື້ນທີ່	North: Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2011); South: Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (2007); Lua error in Module:Convert at line 1815: attempt to index field 'en_option_value' (a nil value). (1960);

ທະເລອາຣັນ ເປັນ ທະເລສາບ endorheic (ຄື, ບໍ່ມີທາງອອກ) ຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງ ຄາຊັກສະຖານ ໄປທາງທິດເຫນືອແລະ ອຸສເບກິສຖານ ໄປທາງໃຕ້ຂອງມັນ, ເຊິ່ງເລີ່ມຫົດຕົວໃນຊຸມປີ 1960 ແລະແຫ້ງແລ້ງສ່ວນໃຫຍ່. ຮອດປີ 2010. ມັນແມ່ນຢູ່ໃນເຂດ Aktobe ແລະ Kyzylorda ຂອງ ຄາຊັກສະຖານ ແລະເຂດປົກຄອງຕົນເອງ Karakalpakstan ຂອງ ອຸສເບກິສຖານ. ຊື່ດັ່ງກ່າວແປຈາກພາສາ ມົງໂກລີ ແລະ ຕວກກີ ເປັນ "ທະເລຂອງໝູ່ເກາະ", ເປັນການອ້າງອີງເຖິງເກາະດອນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ (ຫຼາຍກວ່າ 1,100 ໂຕ) ທີ່ເຄີຍມີຈຸດໝາຍເຖິງນ້ຳຂອງມັນ. ອ່າງລະບາຍນ້ໍາ ຂອງທະເລ Aral ກວມເອົາ ອຸສເບກິສຖານ ແລະບາງສ່ວນຂອງ ປະເທດອາຟະການິດສະຖານ, ປະເທດອິຫຣ່ານ, ຄາຊັກສະຖານ, ກີກີສະຖານ, ທາຈິກິດສະຖານ, ແລະ ເຕີກເມນິສະຖານ.^[1]

ເຄີຍເປັນ ທະເລສາບໃຫຍ່ທີ 4 ຂອງໂລກ ດ້ວຍເນື້ອທີ່ 68,000 ຕາຕະລກິໂລາງແມັດ (26,300 ຕາຕະລາງໄມລ໌), ທະເລ Aral ເລີ່ມຫົດຕົວລົງໃນຊຸມປີ 1960 ຫຼັງຈາກແມ່ນ້ໍາທີ່ລ້ຽງມັນໄດ້ຖືກຫັນປ່ຽນໂດຍໂຄງການ ຊົນລະປະທານ ສະຫະພາບໂຊວຽດ. ໃນປີ 2007, ມັນໄດ້ຫຼຸດລົງເຖິງ 10% ຂອງຂະໜາດເດີມ, ແຍກອອກເປັນສີ່ໜອງຄື: ທະເລສາບອາຣັນເໜືອ, ອ່າງນ້ຳທາງຕາເວັນອອກ ແລະ ຕາເວັນຕົກຂອງ ທະເລອາຣັນໃຕ້ ທີ່ເຄີຍໃຫຍ່ກວ່າ, ແລະ ທະເລສາບ Barsakelmes ຂະໜາດກາງນ້ອຍກວ່າ.^[5] ຮອດປີ 2009, ທະເລສາບຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ໄດ້ຫາຍໄປ ແລະ ທະເລສາບຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ໄດ້ກັບຄືນໄປເປັນແຖບບາງໆຢູ່ແຄມຝັ່ງຕາເວັນຕົກຂອງອະດີດທະເລພາກໃຕ້. ໃນຊຸມປີຕໍ່ໆມາ, ບາງຄັ້ງການໄຫຼຂອງນ້ໍາໄດ້ເຮັດໃຫ້ທະເລສາບຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ບາງຄັ້ງກໍ່ຖືກເຕີມລົງໄປໃນລະດັບຫນ້ອຍ.^[6] ຮູບຖ່າຍຈາກດາວທຽມໂດຍ ອົງການນາຊາ ໃນເດືອນສິງຫາ 2014 ເປີດເຜີຍວ່າ ເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປະຫວັດສາດສະໄໝໃໝ່ ທີ່ອ່າງທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງທະເລອາຣັລ ໄດ້ແຫ້ງແລ້ງໝົດ.^[7]^[8] ອ່າງທາງທິດຕາເວັນອອກໃນປັດຈຸບັນເອີ້ນວ່າ ທະເລຊາຍ Aralkum.

ອ້າງອີງ

↑ ^1.0 ^1.1 "DRAINAGE BASIN OF THE ARAL SEA AND OTHER TRANSBOUNDARY SURFACE WATERS IN CENTRAL ASIA". {{cite web}}: |archive-url= requires |archive-date= (help); |archive-url= requires |url= (help); Missing or empty |url= (help)
↑ ຂໍ້ຜິດພາດ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ENS wire
↑ Abuova, Nagima (24 June 2024). "Water Volume Rises in Northern Aral Sea, Hits 21.4 Billion Cubic Meters". The Astana Times. ເກັບບັນທຶກໄວ້ຈາກແຫຼ່ງດັ້ງເດີມເມື່ອ 28 June 2024. ຄົ້ນຫາເມື່ອ 14 November 2024.
↑ JAXA. "South Aral Sea shrinking but North Aral Sea expanding"
↑ "Reclaiming the Aral Sea". March 2008.
↑ "Satellite image, August 16, 2009 (click on "2009" and later links)". {{cite web}}: |archive-url= requires |archive-date= (help); |archive-url= requires |url= (help); Missing or empty |url= (help)
↑ "Satellite images show Aral Sea basin 'completely dried'". 1 October 2014.
↑ "Why Is the Aral Sea Shrinking?". {{cite web}}: |archive-url= requires |archive-date= (help); |archive-url= requires |url= (help); Missing or empty |url= (help)

[aral.unece.org-1] 1.0 ^1.1 "DRAINAGE BASIN OF THE ARAL SEA AND OTHER TRANSBOUNDARY SURFACE WATERS IN CENTRAL ASIA". {{cite web}}: |archive-url= requires |archive-date= (help); |archive-url= requires |url= (help); Missing or empty |url= (help)

[ENS_wire-2] ຂໍ້ຜິດພາດ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ENS wire

[3] Abuova, Nagima (24 June 2024). "Water Volume Rises in Northern Aral Sea, Hits 21.4 Billion Cubic Meters". The Astana Times. ເກັບບັນທຶກໄວ້ຈາກແຫຼ່ງດັ້ງເດີມເມື່ອ 28 June 2024. ຄົ້ນຫາເມື່ອ 14 November 2024.

[4] JAXA. "South Aral Sea shrinking but North Aral Sea expanding"

[sciam-5] "Reclaiming the Aral Sea". March 2008.

[6] "Satellite image, August 16, 2009 (click on "2009" and later links)". {{cite web}}: |archive-url= requires |archive-date= (help); |archive-url= requires |url= (help); Missing or empty |url= (help)

[The_Guardian_2014-7] "Satellite images show Aral Sea basin 'completely dried'". 1 October 2014.

[8] "Why Is the Aral Sea Shrinking?". {{cite web}}: |archive-url= requires |archive-date= (help); |archive-url= requires |url= (help); Missing or empty |url= (help)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]