ອາໂດນ ຮິດແລ

ຈາກ ວິກິພີເດຍ
ເອດັອບ ຮິດເລີ
Adoft Hitler
Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg
Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched
ເກີດ 20 ເມສາ ຄ.ສ.1889
ເບົາເນົາອຳອິນ ໂອຕະລິດ-ຮົງກະລີ
ເສຍຊີວິດ 30 ເມສາ ຄ.ສ.1945 (56 ປີ)
ເບີລິນ ເຢຍລະມັນ
ສັນຊາດ ໂອຕະລິດ
ຮູ້ຈັກໃນຖານະ ຜູ້ນຳກອງທັບນາຊີ,ຜູ້ນຳພັກນາຊີເຍຍລະມັນ
ສາດສະໜາ ສາສະໜາຄິດ
ຄູ່ສົມລົດ ເອວາ ບາວນ໌
ບິດາ ມານດາ ອາລົວ ຮິດເລີ
ຄາລ່າ ຮິດເລີ

ອາໂດນ ຮິດແລ ຫຼື ເອດັອບ ຮິດເລີ (ເຢຍລະມັນ: Adolf Hitler, 20 ເມສາ ຄ.ສ. 1889 – 30 ເມສາ ຄ.ສ. 1945) ເປັນນັກການເມືອງເຢຍລະມັນສັນຊາດໂອຕະລິດໂດຍກຳເໜີດ ຫົວໜ້າພັກແຮງງານສັງຄົມນິຍົມແຫ່ງຊາດເຢຍລະມັນ ຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນທົ່ວໄປໃນຊື່ ພັກນາຊີ. ຮິດແລດຳລົງຕຳແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີເຢຍລະມັນ ລະຫວ່າງ ຄ.ສ. 1933 - ຄ.ສ. 1945 ແລະຜູ້ຜະເດັດການຂອງນາຊີເຢຍລະມັນ (ຕຳແໜ່ງ ຟືແລ) ຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1934 - ຄ.ສ. 1945. ຮິດແລຢູ່ ໃນສູນກາງຂອງນາຊີເຢຍລະມັນ ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງໃນທະວີບເອີລົບ ແລະໂຮໂລໂກດ.

ຮິດເລີເປັນທະຫານຜ່ານສຶກສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ນຶ່ງຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການປະດັບອິສະລິຍາພອນຈາກການຮົບຕໍ່ມາ ຮິດເລີໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມພັກກຳມະກອນເຍຍລະມັນໃນ ຄ.ສ. 1919 ເຊິ່ງເປັນພັກການເມືອງກ່ອນໜ້າພັກນາຊີ ກ່ອນຈະໄດ້ເປັນຫົວໜ້າພັກນາຊີໃນ ຄ.ສ. 1921 ເຂົາພະຍາຍາມກໍ່ລັດຖະປະຫານ ເຊິ່ງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນວ່າ ກະບົດໂຮງເບຍ ໃນເມືອງມິວນິກ ດ້ວຍວາທະສິນອັນມີສະເໜ່ ເມື່ອວັນທີ່ 8-9 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1923 ແຕ່ບໍ່ສຳເລັດ ຮິດເລີຖືກຈຳຄຸກເປັນເວລານຶ່ງປີ ເຊິ່ງໃນລະຫວ່າງນັ້ນເອງເຂົາຂຽນບັນທຶກຄວາມຊົງຈຳ ໄມນ໌ຄັມພ໌ (ການຕໍ່ສູ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ) ຫຼັງໄດ້ຮັບການປ່ອຍຕົວເມື່ອ 20 ທັນວາ ຄ.ສ. 1924 ເຂົາໄດ້ຮັບສະນັບສະໜຸນຈາກປະຊາຊົນໂດຍໂຈມຕີສົນທິສັນຢາແວຊາຍແລະການສະເໜີອຸດົມການຮວມກຸ່ມເຍຍລະມັນ ການຕໍ່ຕ້ານຍິວ ແລະການຕໍ່ຕ້ານຄອມມິວນີສຕ໌ ດ້ວຍວາທະສິນອັນມີສະເໜ່ດຶງດູດແລະການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອນາຊີ ຫຼັງໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີເມື່ອ 30 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1933 ເຂົາປ່ຽນສາທາລະນະລັດໄວມາຣ໌ເປັນຈັກກະວັດໄຣຊ໌ທີ່ສາມ ລັດຜະເດັດການພັກການເມືອງດຽວ ພາຍໃຕ້ອຸດົມການນາຊີອັນມີລັກສະນະຜະເດັດການເບັດເສັດແລະອັດຕາທິປະໄຕ ເປົ້າໝາຍຂອງເຂົາຄື ລະບຽບໂລກໃໝ່ ທີ່ໃຫ້ນາຊີເຍຍລະມັນຄອບງຳເອີລົບພາກພື້ນທະວີບຢ່າງສົມບູນ

ນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດແລະໃນປະເທດຂອງຮິດເລີມີຄວາມມຸ່ງໝາຍເພື່ອຍຶດເລເບນສະເຮົາມ໌ ("ພື້ນທີ່ຢູ່ອາໄສ") ເປັນຂອງຊາວເຍຍລະມັນ ເຂົານຳການສ້າງເສີມກຳລັງອາວຸດຂຶ້ນໃໝ່ແລະການບຸກຄອງໂປແລນ ໃນເດືອນກັນຢາ ຄ.ສ. 1941 ອັນນຳໄປສູ່ການປະທຸຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງໃນທະວີບເອີລົບ ພາຍໃນສາມປີໃຕ້ການນຳຂອງຮິດເລີ ກອງທັບເຍຍລະມັນແລະພັນທະມິດໃນເອີລົບຍຶດຄອງດິນແດນເອີລົບແລະແອຟິກາເໜືອສ່ວນໃຫຍ່ ສະຖານະການຄ່ອຍພິກຜັນຫຼັງ ຄ.ສ. 1941 ກະທັ່ງກອງສັມພັນທະມິດເອົາຊະນະກອງທັບເຍຍລະມັນໃນ ຄ.ສ. 1945 ນະໂຍບາຍຄວາມສູງສຸດແລະທີ່ກະຕຸ້ນດ້ວຍການຖືຊາດພັນຂອງຮິດເລີລົງເອີຍດ້ວຍການຄາດຕະກຳຜູ້ຄົນນັບ 17 ລ້ານຄົນຢ່າງເປັນລະບົບ ໃນຈຳນວນນີ້ແມ່ນຊາວຍິວເກືອບຫົກລ້ານຄົນ

ປາຍສົງຄາມ ລະຫວ່າງຍຸດທະການເບີລິນໃນ ຄ.ສ. 1945 ຮິດເລີແຕ່ງງານກັບເອວາ ບາວນ໌ ທັງສອງເຮັດອັດວິນິບາດກຳ (ຂ້າຕົວຕາຍ) ເມື່ອວັນທີ່ 30 ເມສາ ຄ.ສ. 1945 ເພື່ອຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໃຫ້ຖືກກອງທັບແດງຂອງໂຊວຽດຈັບຕົວແລະສັ່ງໃຫ້ເຜົາຮ່າງຂອງຕົນ

ຊີວິດຊ່ວງຕົ້ນ[ດັດແກ້]

ບັນພະບຸລຸດ[ດັດແກ້]

ອາລົວສ໌ ຮິດແລ (Alois Hitler) ບິດາຂອງຮິດແລ ແມ່ນບຸດນອກກົດໝາຍຂອງມາເລຍ ແອນນາ ຊິກກູເບີ (Maria Anna Schicklgruber) ດັງນັ້ນຊື່ບິດາບໍ່ປາກົດໃນສູຕິບັດຂອງອາລົວສ໌ ເຂົາໃຊ້ນາມສະກຸນຂອງມານດາ ໃນ ຄ.ສ. 1842 ໂຍຮັນ ເກີກ ຮີດເລີ (Johann Georg Hiedler) ສົມລົດກັບມາເລຍ ຫຼັງມາເລຍເສຍຊີວິດໃນ ຄ.ສ. 1847 ແລະໂຍຮັນເສຍຊີວິດໃນ ຄ.ສ. 1856 ອາລົວໄດ້ຮັບການລ້ຽງດູໂດຍຄອບຄົວຂອງໂຍຮັນ ເນໂພມຸກ ຮີດເລີ ອ້າຍຂອງຮີດເລີ ກະທັ່ງ ຄ.ສ. 1876 ອາລົວຈຶງໄດ້ມາເປັນບຸດຊອບດ້ວຍກົດໝາຍແລະທະບຽນພິທີສີນຈຸ່ມຖືກນັກບວດປ່ຽນຕໍ່ໜ້າພະຍານສາມຄົນ ລະຫວ່າງລໍການພິຈາລະນາທີ່ເນີນແບກໃນ ຄ.ສ. 1945 ຂ້າລັດການນາຊີ ຮັນສ໌ ຟຣັງຄ໌ ສະເໜີການມີຢູ່ຂອງຈົດໝາຍທີ່ອ້າງວ່າ ມານດາຂອງອາລົວສ໌ໄດ້ຮັບການວ່າຈ້າງວ່າແມ່ນແມ່ບ້ານແກ່ຄອບຄົວຍິວໃນກຣາສ ແລະວ່າບຸດຊາຍວັຍ 19 ປີຂອງຄອບຄົວນັ້ນ ເລໂອໂປ ຟຣັນເຄນເບີເກີ (Leopold Frankenberger) ແມ່ນບິດາຂອງອາລົວສ໌ ຢ່າງໃດກໍດີ ບໍ່ມີຄອບຄົວຟຣັນເຄນເບີເກີ ຫຼືຊາວຍິວ ປາກົດໃນທະບຽນໃນກຣາສຊ່ວງນັ້ນ ນັກປະຫວັດສາດສົງໄສການອ້າງທີ່ວ່າ ບິດາຂອງອາລົວສ໌ແມ່ນຍິວ

ເມື່ອອາຍຸໄດ້ 39 ປີ ອາລົວສ໌ປ່ຽນໄປໃຊ້ນາມສະກຸນ "ຮິດເລີ" ເຊິ່ງສາມາດຍັງສະກົດໄດ້ເປັນ ຮີດເລີ (Hiedler), ຮຶດເລີ (Hüttler,Huettler) ຊື່ນີ້ອາດຖືກໃຊ້ຕາມລະບຽບໂດຍສະໜຽນທຸລະການ ທີ່ມາຂອງຊື່ດັງກ່າວອາດໝາຍເຖິງ "ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນກະທ່ອມ" (ເຢຍລະມັນ: Hütte),"ຄົນລ້ຽງແກະ" (ເຢຍລະມັນ: Hüten; "ເຝົ້າ") ຫຼືມາຈາກພາສາສະລາຟ ຮິດລາ ແລະຮິດດາເລັກ

ວັຍເດັກ[ດັດແກ້]

ເອດັອບ ຮິດເລີໃນວັຍທາລົກ (ປະມານ ຄ.ສ. 1889-1890)
ຄາລາ ມານດາຂອງອາໂດນ ຮິດແລ

ອາໂດນ ຮິດແລເກີດວັນທີ່ 20 ເມສາ ຄ.ສ. 1889 ທີ່ກັສທອຟ ຊຸມ ພອມແມຣ໌ (Gasthof zum Pommer) ໂຮງແຮມແຫ່ງໃນຮັນສ໌ຮໍເຟນ (Ranshofen) ໝູ່ບ້ານເຊິ່ງຖືກຮວມເຂົ້າກັບເບົາເນົາອຳອິນ (Braunau am Inn) ຈັກກະວັດໂອຕະລິດ-ຮົງກາລີ ໃນ ຄ.ສ. 1938 ເຂົາເປັນບຸດຄົນທີ່ສີ່ຈາກທັງໝົດຫົກຄົນຂອງອາລົວສ໌ ຮິດແລແລະຄາລາ ເພິລເຊັລ (Klara Pölzl) ພີ່ນ້ອງທັງສາມຄົນຂອງຮິດແລ ກຸສະຕາຟ ໄອ ດາ ແລະ ອັອດໂທ ເສຍຊີວິດຕັ້ງແຕ່ເປັນທາລົກ ເມື່ອຮິດແລອາຍຸໄດ້ສາມຂວບ ຄອບຄົວຂອງເຂົາຍ້າຍໄປພັດເຊົາ ເຢຍລະມັນ ທີ່ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຮິດແລມີສຳນຽງທ້ອງຖິ່ນແບບບາວາເລຍລ່າງຫຼາຍກວ່າສຳນຽງເຢຍລະມັນ ໂອຕະລິດ ແລະແມ່ນສຳນຽງທີ່ຮິດແລໃຊ້ຕະຫຼອດຊີວິດ ໃນ ຄ.ສ. 1894 ຄອບຄົວໄດ້ຍ້າຍອີກເທື່ອໜຶ່ງໄປຍັງເລອອນດິງ ໄກ້ກັບລິນຊ໌ ແລະຕໍ່ມາ ເມື່ອເດືອນມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1895 ອາລົວສ໌ໄດ້ກະສຽນໄປຍັງທີ່ດິນໜ້ອຍໆ ທີ່ຮາເຟລດ໌ ໄກ້ລຳບັກ ທີ່ເຊິ່ງເຂົາພະຍາຍາມປະກອບອາຊີບກະສິກຳແລະລ້ຽງເຜິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ຮິດແລເຂົ້າສຶກສາໂຮງຮຽນທີ່ຟິດຮຳ (Fischlham) ໃນລະແວກໄກ້ຄຽງ ຂະນະທີ່ຍັງເປັນເດັກ ຮິດແລກາຍມາຕິດການສົງຄາມຫຼັງພົບໜັງສືພາບກ່ຽວກັບສົງຄາມຝະລັ່ງ-ປັດເຊຍ ທ່າມກາງບັນດາສົມບັດຂອງບິດາ

ການຍ້າຍໄປຍັງຮາເລຟດ໌ເກີດຂຶ້ນໄລ່ເລ່ຍກັບການເລິ່ມຕົ້ນຄວາມຂັດແຍ້ງຢ່າງຮຸນແຮງລະຫວ່າງພໍ່ລູກ ເຊິ່ງເກີດຈາກທີ່ຮິດແລປະຕິເສດບໍ່ເຊື່ອຟັງກົດລະບຽບອັນເຂັ້ມງວດຂອງໂຮງຮຽນເຂົາ ຄວາມພະຍາຍາມເຮັດກະສິກຳທີ່ຮາເຟລດ໌ຂອງອາລົວສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍຄວາມລົ້ມເຫຼວ ແລະໃນ ຄ.ສ. 1897 ຄອບຄົວຮິດແລຍ້າຍໄປລຳບັກ ຮິດແລເຂົ້າສຶກສາທີ່ໂຮງຮຽນຄາທໍລິກແຫ່ງໜຶ່ງໃນລະບຽງສັນນະບົດເບເນດິກຕິນ (Benedictine) ຄິດສະຕະວັດທີ່ 11 ເຊິ່ງທີ່ບົນທຳມາດນັ້ນມີສັນຍາລັກສະຫວັດດິກະທີ່ຖືກປັບໃຫ້ເຂົ້າກັບແບບບົນກາອາມຂອງເທໂອໂດລິດ ຟອນ ຮາ ເກນ ອະດີດອະທິການວັດ ຮິດແລວັຍແປດຂວບເຂົ້າຮຽນຮ້ອງເພງ ຮ່ວມຢູ່ໃນວົງປະສານສຽງຂອງໂບດແລະກະທັ່ງ ວາດຝັນວ່າຕົນຈະເປັນນັກບວດ ຄອບຄົວຮິດແລກັບໄປອາໄສ ນະ ເລອອນດິງ ຢ່າງຖາວອນ ການເສຍຊີວິດແອັດມຸນ ນ້ອງຊາຍ ດ້ວຍໂຮກຫັດ ເມື່ອວັນທີ່ 2 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1900 ກະທົບຕໍ່ຮິດແລຢ່າງລຶກຊຶ້ງ ຈາກທີ່ເຄີຍເປັນເດັກທີ່ມັ່ນໃຈ ເຂົ້າສັງຄົມ ແລະເປັນນັກຮຽນທີ່ຍອດຍ້ຽມ ຮິດແລເປັນເດັກອາລົມຂຸ່ນມົວ ເສີຍຊາ ແລະເຄີອດທີ່ມີປັນຫາກັບບິດາແລະຄູຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ

ອາລົວປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນອາຊີບໃນສຳນັກງານສຸລະກາກອນ ແລະຕ້ອງການໃຫ້ລູກຊາຍເດິນຕາມຮອຍເຂົາ ພາຍຫຼັງ ຮິດແລເລົ່າເຖິງຊ່ວງນີ້ເກີນຄວາມຈິງເມື່ອບິດາພາເຂົາໄປຊົມທີ່ເຮັດການສຸລະກາກອນ ໂດຍບັນຍາຍວ່າ ມັນເປັນເຫດການທີ່ນຳໄປສູ່ການຕໍ່ຕ້ານຢ່າງບໍ່ອາດໃຫ້ອະໄພລະຫວ່າງພໍ່ລູກທີ່ຕ່າງມີຄວາມຕັ້ງໃຈແຮງກ້າທັງຄູ່ ໂດຍລະເລີຍຄວາມຕັ້ງການຂອງບຸດທີ່ຢາກເຂົ້າສຶກສາຍັງໂຮງຮຽນຄາສສິກແລະຈົບມາເປັນສິລະປິນ ໃນເດືອນກັນຍາ ຄ.ສ. 1900 ອາລົວສົ່ງຮິດແລໄປຍັງເລອັນຊູເລີ (Realschule) ໃນລິນ ຮິດແລຂັດຂືນຕໍ່ການຕັດສິນໃຈນີ້ ແລະໄນຄັມພ໌ ໄດ້ເປີດເຜີຍວ່າ "ເຂົາຮຽນໄດ້ເລວຫຼາຍໃນໂຮງຮຽນ" ດ້ວຍຫວັງວ່າເມື່ອບິດາເຫັນວ່າ "ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຄືບໜ້າໜ້ອຍພຽງໃດທີ່ໂຮງຮຽນອາຊີວະ ເຂົາຈະໄດ້ປ່ອຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າອຸທິດຕົນແກ່ຄວາມໃຝ່ຝັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເອງ"

ຮິດແລເລິ່ມຫຼົງໄຫຼໃນລັດທິຊາດນິຍົມເຢຍລະມັນຕັ້ງເຍົາວັຍ ຮິດແລສະແດງຄວາມເຄົາຮົບຕໍ່ເຢຍລະມັນເທົ່ານັ້ນ ແມ້ນລາຊະວົງຮັບສະບູກແລະການປົກຄອງເໜືອຈັກກະວັດທີ່ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງເຊື້ອຊາດຈະເສື່ອມລົງກໍຕາມ ຮິດແລແລະເພື່ອນຂອງເຂົາໃຊ້ຄຳທັກທາຍພາສາເຢຍລະມັນ "ໄຮລ໌" ແລະຮ້ອງເພງຊາດເຢຍລະມັນ "ດອຍຊະລັນອືແບອັນເລ" ແທນເພງຊາດຈັກກະວັດໂອຕະລິດ

ຫຼັງກາຍເສຍຊີວິດກະທັນຫັນຂອງອາລົວສ໌ເມື່ອວັນທີ່ 3 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1903 ພຶດຕິກຳຂອງຮິດແລທີ່ໂຮງຮຽນອາຊີວະຍິ່ງເລວຮ້າຍໜັກຂຶ້ນໄປອີກ ມານດາເຂົາອະນຸຢາດໃຫ້ເຂົາລາອອກໃນລະດູໃບໄມ້ຜິ ຄ.ສ. 1905 ເຂົາລົງຮຽນທີ່ເລອັນຊູເລີໃນສະເທເຍີ (Steyr) ໃນເດືອນກັນຍາ ຄ.ສ. 1904 ພຶດຕິກຳແລະຜົນການຮຽນຂອງເຂົາສະແດງເຖິງພັດທະນາການເລັກໜ້ອຍແລະຕໍ່ເນື່ອງຢູ່ບ້າງ ໃນລະດູໃບໄມ້ຣ່ວງ ຄ.ສ. 1905 ຫຼັງຜ່ານຂໍ້ສອບສອບປາຍພາກ ຮິດແລກໍໄດ້ອອກຈາກໂຮງຮຽນໂດຍບໍ່ສະແດງຄວາມທະເຍີທະຍານໃດ ໆ ແກ່ການສຶກສາຕໍ່ ຫຼືແຜນທີ່ຊັດເຈນສຳລັບອາຊີບໃນອະນາຄົດ

ວັຍຜູ້ໃຫຍ່ໃນຊ່ວງຕົ້ນທີ່ວຽນນາແລະມິວນິກ[ດັດແກ້]

ນັບຈາກ ຄ.ສ. 1905 ຮິດແລໄດ້ໃຊ້ຊີວິດແບບຮີມ່ຽນໃນວຽນນາດ້ວຍເງິນສົງເຄາະເດັກກຳພ້າແລະການສະນັບສະໜຸນຈາກມານດາ ເຂົາເຮັດວຽກເປັນກຳມະກອນຊົ່ວຄາວ ແລະທ້າຍສຸດ ເປັນຈິດຕະກອນຂາຍພາບວາດສີນ້ຳ ສະຖາບັນວິຈິດສິນວຽນນາປະຕິເສດເຂົາສອງຄັ້ງ ໃນ ຄ.ສ. 1907 ແລະ 1908 ເພາະຄວາມບໍ່ເໝາະສົມທີ່ຈະວາດພາບຂອງເຂົາ ຜູ້ອຳນວຍການແນະນຳໃຫ້ຮິດແລຮຽນສະຖາປັດຕະຍະກຳ ແຕ່ເຂົາຂາດເອກະສານສະແດງວິທະຍະຖານະ ວັນທີ່ 21 ທັນວາ ຄ.ສ. 1907 ມານດາຂອງເຂົາເສຍຊີວິດໃນວັຍ 47 ປີ ຫຼັງສະຖາບັນປະຕິເສດເປັນຄັ້ງທີ່ສອງ ຮິດແລກໍໝົດເງິນ ໃນ ຄ.ສ. 1909 ເຂົາອາໄສຢູ່ໃນບ່ອນພັກຄົນໄຣ້ບ້ານ ແລະໃນ ຄ.ສ. 1910 ເຂົາຍ້າຍເຂົ້າມາອາໄສຢູ່ໃນບ້ານພັກຊາຍຮັບຈ້າງຢາກຈົນບົນຖະໜົນເມລເດມັນສະທາເຊີ ຂະນະຮິດແລຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ວຽນນາເປັນແຫຼ່ງເພາະພັນອະຄະຕິທາງສາດສະໜາແລະຄະຕິນິຍົມເຊື້ອຊາດແບບຄິດສະຕະວັດທີ່ 19 ຍ່ານວ່າຈະຖືກຜູ້ອົບພະຍົບຈາກຕາເວັນອອກລ່ວງລ້ຳແພ່ຂະຫຍາຍ ແລະນາຍົກເທດສະມົນຕີປະຊານິຍົມ ຄາວ ລື ເກີ (Karl Lueger) ໃຊ້ວາທະສິນກຽດຊັງຍິວຮຸນແຮງເພື່ອປະໂຫຍດທາງການເມືອງ ຄະຕິກຽດຊັງຍິວຮວມເຖິງເຢຍລະມັນຂອງເກີກ ເຊີເນເລີ (Georg Schönerer) ມີຜູ້ສະນັບສະໜຸນຢ່າງແຂັງແກ່ງແລະຖານໃນຍ່ານມາເລຍຮິວ ທີ່ຮິດແລອາໄສຢູ່ ຮິດແລອ່ານໜັງສືພິມທ້ອງຖິ່ນຢ່າງ ດອຍເຊສ ໂຟລດ໌ ສະບັດ (Deutsches Volksblatt) ທີ່ກະພືອະຄະຕິແລະຫຼີ້ນກັບຄວາມຍ່ານຂອງຄຣິສຕຽນວ່າຈະຕ້ອງແບກພາລະຈາກການໄຫຼ່ບ່າເຂົ້າມາຂອງຍີວຕາເວັນອອກ ຄວາມເປັນປໍລະປັກຕໍ່ສິ່ງທີ່ຮິດແລເຫັນວ່າແມ່ນ "ໂຮກຍ່ານເຢຍລະມັນ" ຂອງຄາທໍລິກ ເຂົາຈຶງເລິ່ມຍົກຍ່ອງ ມາຣ໌ຕິນ ລູເທີ

ຈຸດກຳເໜີດແລະການສະແດງອອກຄັ້ງທຳອິດຂອງຮິດແລຕໍ່ຄະຕິກຽດຊັງຍິວຢາກຈະພົບ ຮິດແລຂຽນໃນ ໄມຄັມພ໌ວ່າ ເຂົາກຽດຊັງຍິວຄັ້ງທຳອິດໃນວຽນນາ ເພື່ອນສະນິດຂອງຮິດແລ ອູກຸດ ຄູບີແຊັກ (August Kubizek) ອ້າງວ່າ "ຮິດແລເປັນຜູ້ກຽດຊັງຍິວທີ່ຍືນຍັນແລ້ວ" ຕັ້ງແຕ່ກ່ອນເຂົາອອກຈາກລິນ ບັນທຶກຂອງຄູບີແຊັກຖືກນັກປະຫວັດສາດ ບີຈິດເທີ ຮາມັນ (Brigitte Hamann) ຂຽນໂຕ້ແຍ້ງ ເຂົາຂຽນວ່າ "ໃນບັນດາພະຍານຄົນແຮກໆ ທັງໝົດ ທັງໝົດທີ່ສາມາດເຊື່ອຖືໄດ້ຢ່າງຈິງຈັງມີຄູບີແຊັກຄົນດຽວທີ່ບັນຍາຍຮິດແລວັຍໜຸ່ມວ່າ ກຽດຊັງຍິວ ແລະຊັດເຈນໃນປະເດັນນີ້ວ່າ ເຂົາເຊື່ອຖືບໍ່ຄ່ອຍໄດ້" ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຫຼາຍແຫຼ່ງໃຫ້ຫຼັກຖານໜັກແໜ້ນວ່າຮິດແລມີເພື່ອນຍິວໃນຫໍພັກຂອງເຂົາແລະໃນທີ່ອື່ນໃນວຽນນາ ຮາມັນຍັງສັງເກດວ່າ ຮິດແລບໍ່ມີບັນທຶກຄວາມເຫັນກຽດຊັງຍິວລະຫວ່າງຊ່ວງນີ້ ນັກປະຫວັດສາດ ອຽນ ເຄີຊໍ (Ian Kershaw) ສະເໜີວ່າ ຫາກຮິດແລໄດ້ອອກຄວາມເຫັນເຊັ່ນນັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນເຫຼົ່ານັ້ນກໍອາດບໍ່ເປັນທີ່ສັງເກດ ເພາະຄະຕິກຽດຊັງຍິວທີ່ມີຢູ່ທົ່ວໄປໃນວຽນນາຂະນະນັ້ນ ນັກປະຫວັດສາດ ລິຊາດ ເຈ. ອີແວນ ວ່າ "ປັດຈຸບັນນັກປະຫວັດສາດສ່ວນຫຼາຍຍອມຮັບວ່າ ຄະຕິກຽດຊັງຍິວອັນສາວໂສ່ແລະການຄາດຕະກຳຕໍ່ຕ້ານຍິວຂອງເຂົານັ້ນ ເກີດຂຶ້ນຫຼັງຈາກຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງເຢຍລະມັນ [ໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງ] ອັນເປັນຜົນຂອງຄຳອະທິບາຍມະຫັນຕະໄພວ່າ ເປັນເພາະ 'ການແທງຂ້າງຫຼັງ ປະເພກລະຫວາດລະແວງ"

ຮິດແລໄດ້ຮັບມໍລະດົກສ່ວນສຸດທ້າຍຈາກຊັບສິນຂອງບິດາໃນເດືອນພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1913 ແລະຍ້າຍໄປມິວນິກ ນັກປະຫວັດສາດເຊື່ອວ່າຮິດແລຍ້າຍອອກຈາກວຽນນາເພື່ອຫຼົບລ່ຽງການເກນເຂົ້າສູ່ກອງທັບໂອຕະລິດ ພາຍຫຼັງ ຮິດແລອ້າງວ່າ ເຂົາບໍ່ປະສົງຈະຮັບໃຊ້ລັດຮັບບູກເພາະການຜະສົມຜະສານ "ເຊື້ອຊາດ" ໃນກອງທັບ ຫຼັງເຂົາຖືກເຫັນວ່າບໍ່ເໝາະສົມກັບລາຊະການທະຫານ ເພາະບໍ່ຜ່ານການກວດຮ່າງກາຍໃນຊາລຊ໌ບູກເມື່ອວັນທີ່ 5 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1914 ເຂົາກັບໄປຍັງມິວນິກ

ສົງຄານໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ[ດັດແກ້]

ເມື່ອສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງປະທຸ ຮິດແລສະມັກເຂົ້າຮັບລາຊະການໃນກອງເຢຍລະມັນ ເຂົາໄດ້ຮັບການຕອບຮັບໃນເດືອນສິງຫາ ຄ.ສ. 1914 ເຊິ່ງມີແນວໂນ້ມວ່າເປັນຜົນມາຈາກຄວາມປ່ອຍປະລະເລີຍທາງທຸລະການເພາະເຂົາຍັງເປັນພົນລະເມືອງໂອຕະລິດ ເຂົາຖືກຈັດໄປຍັງກົມທະຫານຣາບກອງໜູນບາວາເລຍ 16 (ກອງຮ້ອຍທີ່ 1 ແຫ່ງກົມລິສທ໌) ເຂົາປະຕິບັດໜ້າທີ່ເປັນພົນນຳສານສົ່ງແນວຮົບດ້ານຕາເວັນຕົກໃນຝະລັ່ງແລະແບນຊິກ ໃຊ້ເວລາເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງຢູ່ຫຼັງແນວໜ້າ ເຂົາເຂົ້າຮ່ວມຍຸດທະການອີເປີຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ ຍຸດທະການແມ່ນ້ຳຊອມ ຍຸດທະການອາລັດແລະ ຍຸດທະການພັດແຊນແດເລີ ແລະໄດ້ຮັບບາດເຈັບທີ່ແມ່ນ້ຳຊອມ

ຮິດແລແລະເພື່ອນທະຫານໃນກົມທະຫານຣາບກອງໜຸນບາວາເລຍ 16 ລະຫວ່າງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ

ຮິດແລໄດ້ຮັບເຊີດຊູກຽດສຳລັບຄວາມກ້າຫານໄດ້ຮັບກາງເຂນເຫຼັກຊັ້ນທີ່ສອງ ໃນ ຄ.ສ. 1914 ແລະໂດຍການແນະນຳຂອງ ຮູໂກ ກຸດມັນ ເຂົາໄດ້ຮັບກາງເຂນເຫຼັກຊັ້ນທີ່ໜຶ່ງ ເມື່ອວັນທີ່ 4 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1918 ອິສະລິຍາພອນໜ້ອຍຄັ້ງຫຼາຍທີ່ຈະມອບໃຫ້ແກ່ທະຫານຊັ້ນຜູ້ໜ້ອຍເຊັ່ນພົນທະຫານຢ່າງເຂົາ ຕຳແໜ່ງຂອງຮິດແລທີ່ກອງບັນຊາການກົມ ເຮັດໃຫ້ເຂົາມີປະຕິສັມພັນບ່ອຍຄັ້ງກັບນາຍທະຫານອາວຸໂສ ອາດຊ່ອຍໃຫ້ເຂົາໄດ້ຮັບເຄື່ອງອິສະລິຍາພອນນີ້ ແມ້ນພຶດຕິການທີ່ເຮັດໃຫ້ເຂົາໄດ້ຮັບຮາງວັນອາດເປັນຄວາມກ້າຫານ ແຕ່ກໍອາດບໍ່ແມ່ນເລື່ອງພິເສດຫຼາຍນັກ ເຂົາຍັງໄດ້ເຂັມການບາດເຈັບສີດຳ ເມື່ອວັນທີ່ 18 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1918

ຮິດແລເປັນທະຫານລະຫວ່າງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ

ລະຫວ່າງຮັບລາຊະການທີ່ກອງບັນຊາການ ຮິດແລຍັງສ້າງສັນງານສິລະປະຂອງຕົນຕໍ່ໄປ ໂດຍວາດກາຕູນແລະຄຳຊີ້ແຈງແກ່ໜັງສືພິມກອງທັບລະຫວ່າງຍຸດທະການແມ່ນ້ຳຊອມ ໃນເດືອນຕຸລາ ຄ.ສ. 1916 ເຂົາຮັບບາດເຈັບທີ່ບໍລິເວນຂາໜີບ[໑] ຫຼືຕົ້ນຂາຊ້າຍເມື່ອກະສຸນປືນໃຫຍ່ລະເບີດໃນຫຼຸມຂອງພົນນຳສານລະຫວ່າງຍຸດທະການແມ່ນ້ຳຊອມ ຮິດແລໃຊ້ເວລາເກືອບສອງເດືອນໃນໂຮງໝໍກາຊາດທີ່ບີລິດ ເຂົາກັບມາຍັງກົມຂອງເຂົາເມື່ອວັນທີ່ 5 ມີນາ ຄ.ສ. 1917 ວັນທີ່ 15 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1918 ຮິດແລຊົ່ວຄາວຈາກການໂຈມຕີດ້ວຍແກສມັສຕາດແລະຮັບການຮັກສາໃນໂຮງໝໍໃນພາເຊວັນ ຂະນະຮັກສາຕົວຢູ່ ຮິດແລຊາບຂ່າວການພ່າຍແພ້ຂອງເຢຍລະມັນ ແລະຈາກບັນທຶກຂອງເຂົາ ເມື່ອຊາບຂ່າວເຂົາກໍຕາບອດອີກເປັນຄັ້ງທີ່ສອງ

ຮິດແລຮູ້ສຶກຂົມຂື່ນຕໍ່ການພັງທະລາຍຂອງຄວາມພະຍາຍາມເຮັດສົງຄາມແລະການພັດທະນາອຸດົມການເລິ່ມເປັນຮູບເປັນຮ່າງຢ່າງມັ່ນຄົງ ເຂົາອະທິບາຍສົງຄາມວ່າເປັນ "ປະສົບການຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດເໜືອອື່ນໃດ" ແລະໄດ້ຮັບການຍົກຍ່ອງຈາກນາຍທະຫານຜູ້ບັງຄັບບັນຊາສຳລັບຄວາມກ້າຫານຂອງເຂົາ ປະສົບການນີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ຮິດແລເປັນຜູ້ຮັກຊາດເຢຍລະມັນຢ່າງຫຼົງໄຫຼແລະຮູ້ສຶກຊັອກເມື່ອເຢຍລະມັນຍອມຈຳນົນໃນເດືອນພະຈິກ ຄ.ສ. 1918 ເຊັ່ນດຽວກັບພວກຊາດນິຍົມເຢຍລະມັນທັງຫຼາຍ ເຂົາເຊື່ອໃນຕຳນານແທງຂ້າງຫຼັງ ເຊິ່ງອ້າງວ່າກອງທັບເຢຍລະມັນ "ບໍ່ແພ້ໃນສະໝໍລະພູມ" ໄດ້ຖືກ "ແທງຂ້າງຫຼັງ" ໂດຍຜູ້ນຳພົນລະເຮືອນແລະມາກຊິດຈາກແນວຫຼັງ ນັກການເມືອງເຫຼົ່ານີ້ພາຍຫຼັງຖືກຂະໜານນາມວ່າ "ອາດຊະຍາກອນພະຈິກ"

ສົນທິສັນຢາແວຊາຍກຳໜົດໃຫ້ເຢຍລະມັນຕ້ອງສະຫຼະດິນແດນຫຼາຍແຫ່ງແລະໃຫ້ໄຣນ໌ແລນປອດທະຫານ ສົນທິສັນຢາກຳໜົດການລົງໂທດທາງເສດຖະກິດແລະເອິ້ນເກັບຄ່າປະຕິກຳສົງຄາມຈາກປະເທດ ຊາວເຢຍລະມັນຈຳນວນຫຼາຍເຂົ້າໃຈວ່າສົນທິສັນຢານີ້ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງຂໍ້ 231 ເຊິ່ງປະກາດໃຫ້ເຢຍລະມັນຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສົງຄາມເປັນຄວາມອັບປະຍົດອົດສູ ສະພາບທາງເສດຖະກິດ ສັງຄົມແລະການເມືອງໃນເຢຍລະມັນໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກສົງຄາມແລະສົນທິສັນຢາແວຊາຍ ພາຍຫຼັງຖືກຮິດແລໃຊ້ສະແຫວງປະໂຫຍດທາງການເມືອງ

ເຂົ້າສູ່ການເມືອງ[ດັດແກ້]

ສະມາຊິກພັກກຳມະກອນ[ດັດແກ້]

ຫຼັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງຍຸດຕິ ຮິດແລກັບມາຍັງມິວນິກ ເພາະບໍ່ມີແຜນຫຼືໂອກາດການສຶກສາແລະອາຊີບຢ່າງເປັນທາງການ ເຂົາຈຶງພະຍາຍາມຢູ່ໃນກອງທັບໃຫ້ດົນທີ່ສຸດເທົ່າທີ່ຈະເຮັດໄດ້ ເດືອນກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1919 ເຂົາໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງເປັນແວບິນດຸງສະມັນ (ເຈົ້າໜ້າທີ່ການຂ່າວ) ແຫ່ງເອາຟ໌ແຄລລຸງຄອມມັນໂດ (ຄອມມານໂດລາດຕະເວນ) ຂອງໄລທ໌ສະເວ ເພື່ອມີອຳນາດບັງຄັບທະຫານອື່ນແລະເພື່ອແຊກຊຶມພັກກຳມະກອນເຢຍລະມັນ (DAP) ລະຫວ່າງທີ່ເຂົາເຝົ້າຕິດຕາມກິດຈະກຳຂອງພັກ DAP ຮິດແລຖືກດຶງດູດໂດຍແນວຄິດຕໍ່ຕ້ານຍິວ ຊາດນິຍົມ ຕໍ່ຕ້ານທຸນນິຍົມ ແລະຕໍ່ຕ້ານມາກຊິດຂອງອັນທອນ ເເດັກ ແລ ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງພັກ ເເດັກແລສະນັບສະໜຸນລັດຖະບານທີ່ມີສັກກະຍະແຂັງຂັນ ສັງຄົມນິຍົມລຸ້ນທີ່ "ບໍ່ແມ່ນຍິວ" ແລະຄວາມສາມັກຄີທ່າມກາງສະມາຊິກທັງໝົດຂອງສັງຄົມດ້ວຍປະທັບໃຈກັບທັກສະວາທະສິນຂອງຮິດແລ ເເດັກແລຈຶງເຊີນເຂົາເຂົ້າຮ່ວມ DAP ຮິດແລຍອມຮັບເມື່ອວັນທີ່ 12 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1919 ເປັນສະມາຊິກພັກຄົນທີ່ 55

ສຳເນົາບັດສະມາຊິກພັກກຳມະກອນເຢຍລະມັນຂອງອາໂດນ ຮິດແລ

ອ້າງອີງ[ດັດແກ້]

  1. Alastair Jamieson, Nazi leader Hitler really did have only one ball.html, The Daily Telegraph, retrieved on 20 November 2008
ບັນນານຸກົມ

ອັງລີ

ອ່ານຕື່ມ[ດັດແກ້]

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ[ດັດແກ້]