ວິກິພີເດຍ

ຈາກ ວິກິພີເດຍ
Jump to navigation Jump to search
ວິກິພີເດຍ
Wikipedia-logo-v2-en.png
ຢູອາຣ໌ແອລwww.wikipedia.org
ເຊີງພານິດ?ບໍ່ແມ່ນ
ປະເພດສາລະນຸນົມອິນເຕີເນັດ
ລົງທະບຽນ?ບໍ່ຈຳເປັນ
ພາສາ
ທີ່ໃຊ້ໄດ້
276 ພາສາທີ່ດຳເນີນການຢູ່ (ຈາກທັງໝົດ 287 ພາສາ)
ເຈົ້າຂອງມູນລະນິທິວິກິພີເດຍ
ສ້າງໂດຍຈິມມີ ເວວ, ແລຣີ ແຊງເຈີ
ເປີດໂຕ
ຄັ້ງທຳອິດ
15 ມັງກອນ ຄ.ສ. 2001
ສະຖານະ
ປັດຈຸບັນ
ເປີດໃຫ້ບໍລິການ

ວິກິພີເດຍ (ອັງກິດ: Wikipedia) ເປັນສາລະນຸກົມເນື້ອຫາເສລີຫຼາຍພາສາໃນເວັບໄຊ້ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນຈາກມູນລະນິທິວິກິພີເດຍ ອົງກອນບໍ່ສະແຫວງຫາຜົນກຳໄລ ເນື້ອຫາກວ່າ 35 ລ້ານບົດຄວາມ (ສະເພາະວິກິພີເດຍພາສາອັງກິດມີເນື້ອຫາກວ່າ 4.9 ລ້ານບົດຄວາມ) ເກີດຂຶ້ນຈາກການຮ່ວມຂຽນຂອງອາສາສະໝັກທົ່ວໂລກ ທຸກຄົນທີ່ສາມາດເຂົ້າເຖິງວິກິພີເດຍສາມາດຮ່ວມແກ້ໄຂເກືອບທຸກບົດຄວາມໄດ້ຢ່າງເສລີ ໂດຍມີຜູ້ຂຽນປະມານ 100,000ຄົນ[໑] ຈົນເຖິງເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 2013 ວິກິພີເດຍມີ 286 ຮຸ່ນພາສາ ແລະ ໄດ້ກາຍມາເປັນງານອ້າງອິງທົ່ວໄປທີ່ໃກຍ່ທີ່ສຸດແລະໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຫຼາຍທີ່ສຸດຢູ່ອິນເຕີເນັດ[໒][໓] ຈົນຖືກຈັດເປັນເວັບໄຊ້ ອັນດັບທີ 6 ທີ່ມີຜູ້ເຂົ້າເບິ່ງຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ຕາມການຈັດອັນດັບຂອງອາເລັກຊ້າ ດ້ວຍຈຳນວນຜູ້ອ່ານກວ່າ 365 ລ້ານຄົນ[໔][໕] ມີການປະເມີນວ່າວິກິພີເດຍມີການຄົ້ນຫາຂໍ້ມູນໃນວິກິພີເດຍກວ່າ 2,700 ລ້ານເທື່ອຕໍ່ເດືອນໃນສະຫະລັດ ອາເມຣິກາ[໖]

ວິກິພີເດຍເປີດຕົວໃນປີ ຄ.ສ. 2001 ໂດຍ ຈິມມີ ເວວ ແລະ ແລຣີ ແຊງເຈີ[໗] ຄຳວ່າ "ວິກິພີເດຍ" ເປັນຄຳທີ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍ ແລຣີ ແຊງເຈີ ມາຈາກການປະສົມຄຳວ່າ "ວິກິ" (wiki) ເຊິ່ງເປັນລັກສະນະຂອງການສ້າງເວັບໄຊ້ທີ່ແບບມີສ່ວນຮ່ວມ ເປັນຄຳໃນພາສາຮາວາຍທີ່ແປວ່າ "ໄວ" ແລະຄພວ່າ ເອນໄຊໂຄລພີເດຍ" (encyclopedia) ທີ່ແປວ່າ ສາລະນຸກົມ

ມີການກ່າວເຖິງວິກິພີເດຍຢູ່ຕະຫຼອດຫຼາຍເມື່ອ ໃນແງ່ຄວາມຄວາມແຕກຕ່າງກັບຮູບແບບການຈັດທຳສາລະນຸກົມແບບເກົ່າທີ່ມີສະເພາະຜູ້ຊ່ຽວຊານເປັນຜູ້ຈັດທຳຂຶ້ນ ແລະ ການລວບລວມເນື້ອຫາທີ່ບໍ່ເປັນວິຊາການໄວ້ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເມື່ອຕອນທີ່ວາລະສານທາມ ຈັດໃຫ້ ຄຸນ(You) ເປັນບຸກຄົນແຫ່ງປີຂອງວາລະສານທາມປີ ຄ.ສ. 2006 ທີ່ເປັນການຍອມຮັບຄວາມສຳເລັດທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວຈາກຄວາມຮ່ວມມືແລະປະຊາສຳພັນອອນລາຍຂອງຜູ້ໃຊ້ຫຼາຍລ້ານຄົນທົ່ວໂລດ ກໍ່ໄດ້ອ້າງອິງເຖິງວິກິພີເດຍວ່າເປັນຕົວຢ່າງໜຶ່ງຂອງບໍລິການ ເວັບ 2.0 ເຊັ່ນດຽວກັບຢູທູບ, ມາຍສ໌ເປສ ແລະ ເຟສບຸກ[໘] ບາງຄົນລົງຄວາມເຫັນວ່າວິກິພີເດຍບໍ່ໄດ້ມີຄວາມສພຄັນແຕ່ພຽງສາລະນຸກົມອ້າງອິງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນແຫຼ່ງຂ່າວທີ່ອັບເດດຢ່າງວ່ອງໄວອີກດ້ວສ ເພາະມັກພົບເຫດການປັດຈຸບັນທີ່ຖຶກສ້າງເປັນບົດຄວາມໃນວິກິພີເດຍຢ່າງວ່ອງໄວ[໙][໑໐] ນັກຮຽນ-ນັກສຶກສາຍັງໄດ້ຮັບຄຳສັ່ງໃຫ້ຂຽນບົດຄວາມວິກິພີເດຍເພື່ອດຝິກຝົນໃນການອະທິບາຍແນວຄິດທີ່ເຂົ້າໃຈຍາກໃຫ້ຜູ້ອ່ານທີ່ບໍ່ເຄີຍສຶກສມມາກ່ອນເຂົ້າໃຈໄດ້ຊັດເຈນ[໑໑]

ເຖິງວ່າວິກິພີເດຍສິມີນະໂຍບາຍຄືການພິສູດຢືນຢັນໄດ້ຂອງຂໍ້ມູນແລະມຸມມອງທີ່ເປັນກາງ ແຕ່ກໍ່ຍັງຖືກວິຈານຢູ່ຕະຫຼອດ ທັງໃນດ້ານຄວາມລຳອຽງຢ່າງເປັນລະບົບແລະຄວາມບໍ່ສອດຄ່ອງກັນຂອງບົດຄວາມ ທັງການໃຫ້ນ້ຳໜັກແກ່ວັດທະນະທຳສະໄໝນິຍົມຫຼາຍເກີນໄປຈົນບໍ່ເໝາະສົມ[໑໒] ແລະລະບຸວ່າ ວິກິພີເດຍມັກໃຊ້ໃນຂະບວນການມະຕິເອກະສັນໃນການປັບປຸງ[໑໓] ຄວາມໜ້າເຊື່ອຖືແລະຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງຂໍ້ມູນກໍ່ຕົກເປັນເລື່ອງທີ່ວິຈານຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ[໑໔] ນອກຈາກນີ້ ການວິຈານຍັງໃສ່ປະເດັນໄປຍັງການກໍ່ກວນແລະການເພີ່ມຂໍ້ມູນທີ່ບໍ່ເປັນຄວາມຈິງ, ຫຼອງລວງ ຫຼື ພິສູດບໍ່ໄດ້[໑໕] ເຖິງຈະເປັນຈັ່ງໃດກໍ່ຕາມ ຜົນງານວິຊາການສະເໜີວ່າການກໍ່ກວນໃນວິກິພີເດຍເກີດຂຶ້ນໃນເວລາສັ້ນໆເທົ່ານັ້ນ[໑໖][໑໗] ແລະຈາກການວິໄຈຂອງວາລະສາາເນເຈີໃນປີ ຄ.ສ. 2005 ພົບວ່າ ບົດຄວາມວິທະຍາສມດຈາກວິກິພີເດຍທີ່ນຳມາປຽບທຽບນັ້ນມີລະດັບຄວາມຖືກຕ້ອງໃກ້ຄຽງກັບສາລະນຸກົມບິຕານິກາ ແລະທັງສອງມີອັດຕາ "ຂໍ້ຜິດພາດຮ້າຍແຮງ" ໃກ້ຄຽງກັນ[໑໘]


ວິກິພີເດຍເຮັດວຽກດ້ວຍຊອບຟ໌ແວຊື່ມີເດຍວິກິ ແລະ ຈັດເກັບໃນເຊີບເວີ້ຣ໌ສາມແຫ່ງທົ່ວໂລກ ໂດຍມີເຊີບເວີ້ຣ໌ໃຫຍ່ຢູ່ທີ່ຟຼໍ່ລີດ້າສະຫະລັດອາເມຣິກາ ແລະ ເຊີບເວີ້ຣ໌ຍ່ອຍຕັ້ງຢູ່ກຸງອຳສະເຕີດຳ ປະເທດເນເທີ້ອລນ ແລະ ກຸງໂຊວ ປະເທດເກົາຫຼີໃຕ້ ໃນຂະນະທີ່ມູນລະນິທິສຳນັກງານໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ຊານຟຣານຊິດໂກ ແຄລິຟໍຣ໌ເນຍ[໑໙]

ອ້າງອິງ[ແກ້ໄຂ]

  1. "'Technology can topple tyrants': Jimmy Wales an eternal optimist". Sydney Morning Herald, November 7, 2011. Retrieved November 19, 2011.
  2. "Five-year Traffic Statistics for Wikipedia.org". Alexa Internet. ສືບຄົ້ນເມືອ 2010-05-22. 
  3. "Alexa Top 500 Global Sites". Alexa Internet. ສືບຄົ້ນເມືອ December 28, 2016. 
  4. "Five-year Traffic Statistics for Wikipedia.org". Alexa Internet. ສືບຄົ້ນເມືອ 2011-05-24. 
  5. Wikipedia's Evolving Impact, by Stuart West, slideshow presentation at TED2010
  6. Walk, Hunter (2011-02-05). "Please Read: A Personal Appeal TO Wikipedia Founder Jimmy Wales". TechCrunch.com. ສືບຄົ້ນເມືອ 2011-09-24. 
  7. Mike Miliard. "Wikipediots: Who Are These Devoted, Even Obsessive Contributors to Wikipedia?", Salt Lake City Weekly, 2008-03-01. ຮຽກຂໍ້ມູນວັນທີ 2008-12-18
  8. Grossman, Lev. "00.html Time's Person of the Year: You", TIME, Time, Inc, 2006-12-13. ຮຽກຂໍ້ມູນວັນທີ 2008-12-26
  9. Jonathan Dee. "All the News That's Fit to Print Out", The New York Times Magazine, 2007-07-01. ຮຽກຂໍ້ມູນວັນທີ 2007-12-01
  10. Andrew Lih (2004-04-16). "Wikipedia as Participatory Journalism: Reliable Sources? Metrics for Evaluating Collaborative Media as a News Resource" (PDF). 5th International Symposium on Online Journalism (University of Texas at Austin). ສືບຄົ້ນເມືອ 2007-10-13. 
  11. ແມ່ແບບ:Cite document
  12. Larry Sanger, Why Wikipedia Must Jettison Its Anti-Elitism, Kuro5hin, December 31, 2004.
  13. Danah Boyd (2005-01-04). "Academia and Wikipedia". Many 2 Many: A Group Weblog on Social Software. Corante. ສືບຄົ້ນເມືອ 2008-12-18. 
  14. Simon Waldman. "Who knows?", Guardian.co.uk, 2004-10-26. ຮຽກຂໍ້ມູນວັນທີ 2007-02-11
  15. Ahrens, Frank. "Death by Wikipedia: The Kenneth Lay Chronicles", The Washington Post, July 9, 2006. ຮຽກຂໍ້ມູນວັນທີ November 1, 2006
  16. Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, and Kushal Dave (2004). "Studying Cooperation and Conflict between Authors with History Flow Visualizations" (PDF). Proceedings of the ACM Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI) (Vienna, Austria: ACM SIGCHI): 575–582. doi:10.1145/985921.985953. ISBN 1-58113-702-8. ສືບຄົ້ນເມືອ 2007-01-24. 
  17. Reid Priedhorsky, Jilin Chen, Shyong (Tony) K. Lam, Katherine Panciera, Loren Terveen, and John Riedl (GroupLens Research, Department of Computer Science and Engineering, University of Minnesota) (2007-11-04). "Creating, Destroying, and Restoring Value in Wikipedia" (PDF). Association for Computing Machinery GROUP '07 conference proceedings (Sanibel Island, Florida). ສືບຄົ້ນເມືອ 2007-10-13. 
  18. Jim Giles (December 2005). "Internet encyclopedias go head to head". Nature 438 (7070): 900–901. Bibcode:2005Natur.438..900G. PMID 16355180. doi:10.1038/438900a. (subscription required) Note: The study was cited in several news articles; e.g.:
  19. Wikimedia Foundation Moving To San Francisco ຂ່າວຈາກວາຍ