ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ

ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ
ສ່ວນໜຶ່ງຂອງ ການປະຕິວັດລັດເຊຍ, ການປະຕິວັດ ຄ.ສ. 1917–1923 ແລະສົງຄາມກາງເມືອງລັດເຊຍ
ການປະຊຸມໃນສະພາໂຊວຽດເປໂຕກາດ
ວັນທີ 7 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1917 [ຕາມປະຕິທິນເກົ່າ 25 ຕຸລາ] ສະຖານທີ່ ເປໂຕກາດ ສາທາລະນະລັດລັດເຊຍ ຜົນ ສ້າງຕັ້ງລັດເຊຍໂຊວຽດ ຍຸບເລີກລັດຖະບານຊົ່ວຄາວ ເຮັດໃຫ້ເກີດສົງຄາມກາງເມືອງລັດເຊຍ
ຄູ່ສົງຄາມ
ໂບເຊວິກ ກອງທັບແດງ ສະພາໂຊວຽດເປໂຕກາດ	ສາທາລະນະລັດລັດເຊຍ ລັດຖະບານຊົ່ວຄາວລັດເຊຍ
ຜູ້ບັນຊາການ ແລະ ຜູ້ນຳ
ວາລາດິເມຍ ເລນິນ ເລອອນ ທອດສະກີ ເລັບ ຄາເມເນັບ ໂຈເຊັບ ສະຕາລິນ	ອາເລັກຊັນ ເຄເຣນສະກີ ປິອອດຣ໌ ຄາສນັອບ
ກຳລັງ
ກະລາສີ 10,000 ຄົນ ທະຫານ 20,000 – 30,000 ຄົນ	ທະຫານອາສາ 500 – 1,000 ຄົນ ກອງພັນທະຫານຍິງ 1,000 ຄົນ
ຄວາມສູນເສຍ
ບາດເຈັບເລັກນ້ອຍ	ບໍ່ມີບາດເຈັບ

ການປະຕິວັດເດືອນຕຸລາ ຫຼືຊື່ຢ່າງເປັນທາງການໃນເອກະສານສະໄໝໂຊວຽດວ່າ ການປະຕິວັດສັງຄົມນິຍົມແຫ່ງເດືອນຕຸລາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະເອີ້ນໂດຍທົ່ວໄປວ່າ ຕຸລາແດງ ຫຼື ການລຸກຮືເດືອນຕຸລາ ຫຼື ການປະຕິວັດໂບເຊວິກ ແມ່ນການປະຕິວັດໃນປະເທດລັດເຊຍຄັ້ງທີສອງໃນປີ ຄ.ສ. 1917 ພາຍຫຼັງການປະຕິວັດເດືອນກຸມພາ ເກີດຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ 25 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1917 ຕາມປະຕິທິນຈູເລຽນຂອງພະເຈົ້າຊາຣ໌ ຊຶ່ງຕໍ່ມາລ້ດຖະບານໂບເຊວິກໃໝ່ໄດ້ປ່ຽນມາໃຊ້ປະຕິທິນເກກອຣຽນຕາມໂລກຕາເວັນຕົກ ທຳໃຫ້ເຫດການນີ້ເກີດຂຶ້ນໃນວັນທີ 7 ພະຈິກ ປີດຽວກັນ

ການເຫັນຊອບຂອງລັດຖະບານຊົ່ວຄາວໃນການເຮັດສົງຄາມຕໍ່ໄປ (ແມ້ຈະບໍ່ແມ່ນທີ່ນິຍົມ) ເຮັດໃຫ້ບໍ່ສາມາດປະຕິຮູບຢ່າງສົມບູນຕາມຄວາມຕ້ອງການຂອງປະຊາຊົນໄດ້ ການທີ່ບໍ່ມີການປະຕິຮູປເຮັດໃຫ້ກິດຈະກຳຂອງພັກໂບເຊວິກຕາມຄຳຂວັນ "ສັນຕິພາບ ອາຫານ ແລະຄວາມປອດໄພ" ແລະ "ອຳນາດທັງໝົດເພື່ອໂຊວຽດທັງຫຼານ" ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນຢ່າງຮວດເຮັວໃນຊ່ວງລະດູໃບໄມ້ຫຼ່ມປີ ຄ.ສ. 1917 ວິກິດເສດຖະກິດທີ່ຮ້າຍແຮງລົງຕັ້ງແຕ່ລະດູຮ້ອນ ການຄຸກຄາມຂອງທະຫານໃນນະຄອນຫຼວງ ແລະຄວາມທໍ້ແທ້ໃນການປະຕິຮູປຂອງລັດຖະບານ ເຮັດໃຫ້ພັກການເມືອງທີ່ສະໜັບສະໜຸນລັດຖະບານຊົ່ວຄາວປ່ຽນມາສະໜັບສະໜຸນພັກໂບເຊວິກ ຊຶ່ງກຳລັງເຜີຍແຜ່ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອຢ່າງເຂັ້ມງວດໃນນະຄອນຫຼວງ (ເປໂຕກາດ) ກຸ່ມຊົນຊັ້ນທີ່ຍາກໄຮ້ທີ່ສຸດໃນປະເທດປະຕິເສດການເຮັດສົງຄາມແລະການສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານຜະສົມຂອງພັກປະຊາທິປະໄຕຕາມລັດຖະທຳມະນຸນ (kadet) ໃນເວລາຕໍ່ມາມີຄວາມພະຍາຍາມລັດຖະປະຫານລັດຖະບານຊົ່ວຄາວໂດຍນາຍພົນໂຄຣ໌ນີລັອບ ແຕ່ບໍ່ສຳເລັດ

ແມ້ຕອນນີ້ລັດຖະບານຊົ່ວຄາວຈະອ່ອນແອຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ ແຕ່ໄມ່ກີ່ວັນກ່ອນປະຕິວັດ ມີການພິຈາລະນາວ່າການຈະລາຈົນໂດຍໂບເຊວິກຂອງວາລາດິເມຍ ເລນິນ ຈະຖືກມວນຊົນປະຕິເສດ ຢ່າງໃດກໍດີແຜນການປະຕິວັດຍັງຄົງດຳເນີນຕໍ່ ແຕ່ຫາກເປັນໄປຕາມແຜນຂອງເລອອນ ທອດສະກີ ໂດຍການໂອນອຳນາດລະຫວ່າງການປະຊຸມສະພາໂຊວຽດທັງປວງຄັ້ງທີສອງທີ່ຈະມີຂຶ້ນ ໄປຍັງສະພາໂຊວຽດເປໂຕກາດ ແລະຄວາມພະຍາຍາມໃດ ໆ ຂອງລັດຖະບານໃນການຕໍ່ຕ້ານຈະຖືກກຳໜົດເປັນການໂຈມຕີຕໍ່ຕ້ານປະຕິວັດທັນທີ ການທີ່ລັດຖະບານອອກຄຳສັ່ງໃຫ້ກອງທະຫານຮັກສາການສ່ວນໜຶ່ງໄປຍັງແນວຮົບ ເຮັດໃຫ້ນະຄອນຫຼວງບໍ່ມີການຄຸ້ມກັນແລະເກີດການປະຕິວັດ

ເພື່ອປ້ອງກັນການຕໍ່ຕ້ານປະຕິວັດ ຄະນະກຳມະການທະຫານປະຕິວັດເປໂຕກາດ (CMR) (ຊຶ່ງຢຸ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງໂບເຊວິກ) ຈຶ່ງທຳການເຂົ້າຄວບຄຸມໜ່ວຍທະຫານຮັກສາການຢ່າງຮວດເຮັວ ການປະທະກັນລະຫວ່າງລັດຖະບານກັບຄະນະກຳມະການໂດຍປາສະຈາກການນອງເລືອດສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍໄຊຊະນະຂອງຄະນະກຳມະການແລະຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງລັດຖະບານທີ່ແທບບໍ່ມີການສະໜັບສະໜຸນ ຈາກນັ້ນກໍ່ເກີດການໂຈມຕີລັດຖະບານໂດຍເລນິນ ຊຶ່ງສາມາດຍຶດອຳນາດລັດຖະບານຊົ່ວຄາວໄດ້ເກືອບທັງໝດ ແລະເມື່ອວັນທີ 7 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1917 [ຕາມປະຕິທິນເກົ່າ 25 ຕຸລາ] ການປະຊຸມສະພາໂຊວຽດທັງປວງຈຶ່ງໄດ້ຈັດຂຶ້ນ

ການບໍ່ເຂົ້າຮ່ວມການປະຊຸມຂອງນັກສັງຄົມນິຍົມສາຍກາງເພື່ອປະທ້ວງໂບເຊວິກ ເຮັດໃຫ້ການສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານໃໝ່ (ຊັອບນາຣ໌ຄອມ) ງ່າຍຂຶ້ນຫຼາຍສຳຫຼັບພັກ ການເຈລະຈາໃນພາຍຫຼັງເພື່ອສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານຜະສົມລະຫວ່າງພັກສັງຄົມນິຍົມລົ້ມເຫຼວ ເພາະຄວາມດຶງດັນແລະຄວາມຂັດແຍ້ງຂອງພັກຕ່າງ ໆ ຄວາມພະຍາຍາມຂອງຝ່າຍຄ້ານໃນການລັດຖະປະຫານແລະການເຄື່ອນທັບສູ່ນະຄອນຫຼວງປະສົບຄວາມລົ້ມເຫຼວ

ອຳນາດຂອງລັດຖະບານໂບເຊວິກໃໝ່ແຜ່ຂະຍາຍໄປທົ່ວປະເທດ ໂດຍມີການປະທະກັນຢ່າງຮຸນແຮງໃນບາງພື້ນທີ່ ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ການປະຕິເສດການຍຶດອຳນາດຂອງໂບເຊວິກ ຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງຝ່າຍກາງທີ່ບໍ່ສາມາດແຍ່ງອຳນາດຈາກລັດຖະບານເລນິນ ເນື່ອງຈາກການຍຸບສະພາລ່າງລັດຖະທຳມະນູນໃນເດືອນມັງກອນ ຄ.ສ. 1918 ແລະການຂັບໄລ່ກຸ່ມສັງຄົມນິຍົມຂອງສະພາໂຊວຽດ ນຳໄປສູ່ສົງຄາມກາງເມືອງໃນເວລາຕໍ່ມາ