ວັດຈະນານຸກົມ
ວັດຈະນານຸກົມ (ອັງກິດ: Dictionary) ແມ່ນປຶ້ມ ຫຼື ສື່ເອເລັກໂຕຣນິກທີ່ຮິບໂຮມຄຳສັບໃນພາສາໃດພາສາໜຶ່ງ ຫຼື ລະຫວ່າງພາສາ ໂດຍມີການຈັດລຽງລໍາດັບຕາມຕົວອັກສອນ (ເຊັ່ນ ກ-ຮ ໃນພາສາລາວ ຫຼື A-Z ໃນພາສາອັງກິດ). ວັດຈະນານຸກົມຈະໃຫ້ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບ ຄວາມໝາຍ, ຄຳອ່ານ, ປະເພດຂອງຄຳ (ນາມ, ກິລິຍາ, ຄຸນນາມ), ຮາກເຫງົ້າຂອງຄຳ (ຄຳຢືມ) ແລະ ວິທີການນຳໃຊ້ຄຳສັບນັ້ນໆ.[1][2]
ປະເພດຂອງວັດຈະນານຸກົມ
[ດັດແກ້]ວັດຈະນານຸກົມສາມາດແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍປະເພດຕາມລັກສະນະການນຳໃຊ້ ແລະ ຈຸດປະສົງຂອງການຮຽນຮູ້ ດັ່ງນີ້:[3]
- ວັດຈະນານຸກົມພາສາດຽວ (Monolingual dictionary): ແມ່ນວັດຈະນານຸກົມທີ່ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງຄຳສັບດ້ວຍພາສານັ້ນເອງ ເຊັ່ນ: ວັດຈະນານຸກົມລາວ-ລາວ ຂອງມະຫາສິລາ ວີຣະວົງສ໌.[4]
- ວັດຈະນານຸກົມສອງພາສາ (Bilingual dictionary): ແມ່ນວັດຈະນານຸກົມທີ່ແປຄວາມໝາຍຂອງຄຳສັບຈາກພາສາໜຶ່ງໄປເປັນອີກພາສາໜຶ່ງ ເຊັ່ນ: ວັດຈະນານຸກົມ ລາວ-ອັງກິດ ຫຼື ອັງກິດ-ລາວ.[5]
- ວັດຈະນານຸກົມສະເພາະທາງ (Specialized dictionary): ແມ່ນວັດຈະນານຸກົມທີ່ຮວບຮວມຄຳສັບສະເພາະໃນຂະແໜງການໃດໜຶ່ງ ເຊັ່ນ: ວັດຈະນານຸກົມກົດໝາຍ, ວັດຈະນານຸກົມແພດສາດ, ຫຼື ວັດຈະນານຸກົມສັບເຕັກນິກວິທະຍາສາດ.[6]
ປະໂຫຍດຂອງວັດຈະນານຸກົມ
[ດັດແກ້]ວັດຈະນານຸກົມມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນການສຶກສາ, ການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດ ແລະ ການສື່ສານໃນສັງຄົມ:[7]
- ຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງຄຳສັບຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ເປັນເອກະພາບໃນທົ່ວປະເທດ.
- ຊ່ວຍໃນການກວດສອບການສະກົດຄຳ ແລະ ການຜັນສຽງໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນ.
- ຊ່ວຍໃຫ້ຮູ້ຈັກປະເພດ, ໜ້າທີ່ ແລະ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງຄຳສັບ (Etymology).[8]
- ຊ່ວຍໃນການຮຽນຮູ້ພາສາຕ່າງປະເທດ, ການແປພາສາ ແລະ ການແລກປ່ຽນວັດທະນະທຳ.
ວັດຈະນານຸກົມໃນປະເທດລາວ
[ດັດແກ້]ປະຫວັດການສ້າງວັດຈະນານຸກົມໃນປະເທດລາວມີວິວັດທະນາການມາຢ່າງຍາວນານ ໂດຍມີເອກະສານອ້າງອີງທີ່ສຳຄັນດັ່ງນີ້:
- ຍຸກທຳອິດ: ແມ່ນການຮວບຮວມສັບໂດຍນັກປາດລາວ ແລະ ນັກວິຊາການຕ່າງປະເທດໃນຍຸກອານານິຄົມ ເຊັ່ນ ວັດຈະນານຸກົມພາສາລາວ-ຝຣັ່ງ ຂອງ Guignard (1912).[9]
- ຍຸກປັບປຸງໄວຍາກອນ: ວັດຈະນານຸກົມພາສາລາວ ສະບັບຂອງ ມະຫາສິລາ ວີຣະວົງສ໌ (1960) ເຊິ່ງເປັນຮາກຖານສຳຄັນຂອງການສະກົດຄຳລາວໃນຍຸກຕໍ່ມາ.[4]
- ຍຸກຮ່ວມສະໄໝ: ວັດຈະນານຸກົມພາສາລາວ ສະບັບປີ 2012 ໂດຍ ສະຖາບັນວິທະຍາສາດສັງຄົມແຫ່ງຊາດ ເຊິ່ງເປັນສະບັບທາງການທີ່ໃຊ້ຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ.[1]
ໝາຍເຫດ ແລະ ສິ່ງອ້າງອີງ
[ດັດແກ້]- 1 2 ສະຖາບັນວິທະຍາສາດສັງຄົມແຫ່ງຊາດ. (2012). ວັດຈະນານຸກົມພາສາລາວ. ວຽງຈັນ: ໂຮງພິມແຫ່ງລັດ.
- ↑ Britannica, T. Editors of Encyclopaedia (2023). Dictionary. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/dictionary
- ↑ Landau, S. I. (2001). Dictionaries: The Art and Craft of Lexicography (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
- 1 2 ມະຫາສິລາ ວີຣະວົງສ໌. (1960). ວັດຈະນານຸກົມພາສາລາວ. ວຽງຈັນ: ກະຊວງສຶກສາທິການ.
- ↑ Marcus, R. (1970). Lao-English Dictionary. Rutland, Vermont: Charles E. Tuttle Co.
- ↑ Hartmann, R. R. K. (Ed.). (2003). Lexicography: Critical Concepts. London: Routledge.
- ↑ Jackson, H. (2013). Lexicography: An Introduction. London: Routledge.
- ↑ Durkin, P. (2014). The Oxford Guide to Etymology. Oxford: Oxford University Press.
- ↑ Guignard, T. (1912). Dictionnaire laotien-français. Hong Kong: Imprimerie de Nazareth.
ເອກະສານອ່ານເພີ່ມເຕີມ (ພາສາຕ່າງປະເທດ)
[ດັດແກ້]- Atkins, B. T. S., & Rundell, M. (2008). The Oxford Guide to Practical Lexicography. Oxford: Oxford University Press.
- Cowie, A. P. (2009). The Oxford History of English Lexicography. Oxford: Clarendon Press.
- ກອງວິທະຍາສາດ, ສະຖາບັນວິທະຍາສາດສັງຄົມແຫ່ງຊາດ. (2008). ທິດສະດີ ແລະ ຫຼັກການສ້າງວັດຈະນານຸກົມ. ວຽງຈັນ: ໂຮງພິມສຶກສາ.
- ຣາຊະບັນດິດທະຍະສະຖານ. (2013). ພົດຈະນານຸກົມ ສະບັບຣາຊະບັນດິດທະຍະສະຖານ ພ.ສ. ໕໕໕໖. ກຣຸງເທບຯ: ນານມີບຸກສ໌.