Jump to content

ລັດທິມາກ

ດັດແກ້ລິງກ໌
ຈາກ ວິກິພີເດຍ

ລັດທິມາກ (ອັງກິດ: Marxism) ແມ່ນວິທີການວິເຄາະທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ການເມືອງ ແລະ ປັດຊະຍາ ເຊິ່ງວິເຄາະການພົວພັນລະຫວ່າງຊົນຊັ້ນ ແລະ ຂໍ້ຂັດແຍ່ງທາງສັງຄົມ ໂດຍນຳໃຊ້ການຕີຄວາມໝາຍທາງວັດຖຸນິຍົມຕໍ່ການພັດທະນາປະຫວັດສາດ (Historical materialism) ແລະ ທັດສະນະວິພາກ (Dialectical perspective) ເພື່ອວິເຄາະການປ່ຽນແປງທາງສັງຄົມ. ລັດທິມາກໄດ້ຮັບການພັດທະນາຂຶ້ນໂດຍນັກປັດຊະຍາຊາວເຢຍລະມັນ ກາກ ມາກ (Karl Marx) ແລະ ຟຣິດຣິກ ອັງແກນ (Friedrich Engels) ໃນກາງສະຕະວັດທີ 19.[1]

ກາກ ມາກ ແລະ ຟຣິດຣິກ ອັງແກນ, ນັກຄິດແຫ່ງລັດທິສັງຄົມນິຍົມວິທະຍາສາດ ແລະ ທັດສະນະວັດຖຸນິຍົມທາງປະຫວັດສາດ

ລັດທິມາກໄດ້ກວມເອົາທິດສະດີທາງເສດຖະກິດ, ສັງຄົມວິທະຍາ, ວິທີການທາງປະຫວັດສາດ ແລະ ທິດສະດີການປະຕິວັດ. ຫຼັກການພື້ນຖານຂອງລັດທິມາກແມ່ນການວິພາກວິຈານລະບົບທຶນນິຍົມ (Capitalism), ໂດຍມອງວ່າລະບົບດັ່ງກ່າວເປັນການຂູດຮີດຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ (Proletariat) ໂດຍຊົນຊັ້ນນາຍທຶນ (Bourgeoisie) ເຊິ່ງເປັນເຈົ້າຂອງປັດໄຈການຜະລິດ.[2] ຕາມທັດສະນະຂອງລັດທິມາກ, ຄວາມຂັດແຍ່ງທາງຊົນຊັ້ນນີ້ຈະນຳໄປສູ່ການປະຕິວັດຂອງກຳມະກອນ ແລະ ກ້າວໄປສູ່ການສ້າງຕັ້ງສັງຄົມທີ່ບໍ່ມີຊົນຊັ້ນ ນັ້ນຄື ສັງຄົມຄອມມູນິດ (Communism).

ຕົ້ນກຳເນີດ ແລະ ປະຫວັດສາດ

[ດັດແກ້]

ທິດສະດີຂອງລັດທິມາກເລີ່ມຕົ້ນກໍ່ຮ່າງສ້າງຕົວຂຶ້ນໃນຊຸມປີ 1840. ຜົນງານທີ່ສຳຄັນ ແລະ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນປຶ້ມນ້ອຍທີ່ຊື່ວ່າ ຖະແຫຼງການຄອມມູນິດ (The Communist Manifesto) ເຊິ່ງຕີພິມໃນປີ 1848.[3] ໃນໜັງສືເຫຼັ້ມນີ້, ມາກ ແລະ ອັງແກນ ໄດ້ປະກາດຢ່າງຊັດເຈນວ່າ: "ປະຫວັດສາດຂອງສັງຄົມທັງໝົດທີ່ຜ່ານມາ ແມ່ນປະຫວັດສາດຂອງການຕໍ່ສູ້ທາງຊົນຊັ້ນ".

ໃນເວລາຕໍ່ມາ, ມາກໄດ້ໃຊ້ເວລາຫຼາຍປີໃນການຄົ້ນຄວ້າຢູ່ຫໍສະໝຸດອັງກິດ (British Museum) ເພື່ອຂຽນຜົນງານທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງລາວຄື ທຶນ (ປຶ້ມ) (Das Kapital), ເຊິ່ງເປັນການວິເຄາະລະບົບເສດຖະກິດທຶນນິຍົມຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ອະທິບາຍເຖິງກົນໄກການສ້າງຄວາມຮັ່ງມີ ແລະ ການຂູດຮີດແຮງງານ.[4]

ແນວຄວາມຄິດຫຼັກ

[ດັດແກ້]

ວັດຖຸນິຍົມປະຫວັດສາດ (Historical Materialism)

[ດັດແກ້]

ວັດຖຸນິຍົມປະຫວັດສາດ ແມ່ນວິທີການຂອງລັດທິມາກໃນການສຶກສາສັງຄົມ ແລະ ປະຫວັດສາດ. ມາກເຊື່ອວ່າປັດໄຈທີ່ກຳນົດຮູບແບບຂອງສັງຄົມ, ກົດໝາຍ, ການເມືອງ, ສາດສະໜາ ແລະ ວັດທະນະທຳ (ໂຄງສ້າງສ່ວນເທິງ ຫຼື Superstructure) ແມ່ນຮູບແບບການຜະລິດທາງເສດຖະກິດ (ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Base).[5] ເມື່ອກຳລັງການຜະລິດ (ເຊັ່ນ: ເທັກໂນໂລຊີ, ເຄື່ອງຈັກ) ພັດທະນາຂຶ້ນ, ມັນຈະເກີດຄວາມຂັດແຍ່ງກັບການພົວພັນການຜະລິດເດີມ (ເຊັ່ນ: ລະບົບກຳມະສິດ), ເຮັດໃຫ້ເກີດການປະຕິວັດທາງສັງຄົມ ເພື່ອປ່ຽນຜ່ານໄປສູ່ຍຸກໃໝ່ (ເຊັ່ນ: ຈາກສັງຄົມສັກດີນາ ກ້າວໄປສູ່ສັງຄົມທຶນນິຍົມ).

ການຕໍ່ສູ້ທາງຊົນຊັ້ນ (Class Struggle)

[ດັດແກ້]

ລັດທິມາກແບ່ງສັງຄົມທຶນນິຍົມອອກເປັນສອງຊົນຊັ້ນຫຼັກຄື:

  • ຊົນຊັ້ນນາຍທຶນ (Bourgeoisie): ກຸ່ມຄົນທີ່ເປັນເຈົ້າຂອງປັດໄຈການຜະລິດ (ໂຮງງານ, ທີ່ດິນ, ເຄື່ອງຈັກ) ແລະ ຈ້າງງານເພື່ອສ້າງຜົນກຳໄລ.
  • ຊົນຊັ້ນກຳມະກອນ (Proletariat): ກຸ່ມຄົນທີ່ບໍ່ມີປັດໄຈການຜະລິດເປັນຂອງຕົນເອງ ຈຶ່ງຕ້ອງຂາຍແຮງງານຂອງຕົນເພື່ອແລກກັບຄ່າຈ້າງ (ເງິນເດືອນ) ເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດ.

ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງສອງຊົນຊັ້ນນີ້ ແມ່ນຄວາມສຳພັນແບບຂູດຮີດ ເນື່ອງຈາກຜົນປະໂຫຍດຂອງພວກເຂົາຂັດແຍ່ງກັນໂດຍກົງ; ນາຍທຶນຕ້ອງການກົດຄ່າແຮງງານໃຫ້ຕ່ຳທີ່ສຸດເພື່ອເພີ່ມກຳໄລ, ໃນຂະນະທີ່ກຳມະກອນຕ້ອງການຄ່າຈ້າງທີ່ສູງຂຶ້ນ ແລະ ສະຫວັດດີການທີ່ດີຂຶ້ນ.[3]

ມູນຄ່າສ່ວນເກີນ (Surplus Value)

[ດັດແກ້]

ໃນເສດຖະສາດການເມືອງຂອງມາກ, ແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງກຳໄລໃນລະບົບທຶນນິຍົມມາຈາກ ມູນຄ່າສ່ວນເກີນ. ມາກອະທິບາຍວ່າ ກຳມະກອນຜະລິດສິນຄ້າທີ່ມີມູນຄ່າຫຼາຍກວ່າຄ່າຈ້າງທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຮັບ. ສ່ວນຕ່າງລະຫວ່າງມູນຄ່າທີ່ກຳມະກອນສ້າງຂຶ້ນ ກັບຄ່າຈ້າງທີ່ນາຍທຶນຈ່າຍນັ້ນ ແມ່ນ "ມູນຄ່າສ່ວນເກີນ" ທີ່ນາຍທຶນຍຶດເອົາໄປເປັນກຳໄລຂອງຕົນເອງ. ສິ່ງນີ້ຄືກົນໄກພື້ນຖານຂອງການຂູດຮີດໃນທັດສະນະຂອງມາກ.[2]

ຄວາມແປກແຍກ (Alienation)

[ດັດແກ້]

ທິດສະດີຄວາມແປກແຍກ ໝາຍເຖິງສະພາວະທີ່ກຳມະກອນໃນລະບົບທຶນນິຍົມສູນເສຍຄວາມເປັນຕົວຂອງຕົນເອງ ແລະ ຄວາມເປັນມະນຸດ. ຍ້ອນການແບ່ງງານກັນເຮັດທີ່ຊ້ຳຊາກ, ກຳມະກອນຈຶ່ງແປກແຍກອອກຈາກ:

  1. ຜະລິດຕະພັນທີ່ຕົນເອງສ້າງ (ເນື່ອງຈາກມັນເປັນຂອງນາຍທຶນ).
  2. ຂະບວນການຜະລິດ (ບໍ່ມີສິດຄວບຄຸມວິທີການເຮັດວຽກ).
  3. ທຳມະຊາດຂອງຄວາມເປັນມະນຸດ (ມະນຸດກາຍເປັນພຽງເຄື່ອງຈັກ).
  4. ເພື່ອນຮ່ວມງານ (ເບິ່ງກັນເປັນຄູ່ແຂ່ງຂັນຫຼາຍກວ່າຜູ້ຮ່ວມມື).[6]

ສາຂາຂອງລັດທິມາກ

[ດັດແກ້]

ຫຼັງຈາກການເສຍຊີວິດຂອງກາກ ມາກ, ທິດສະດີຂອງເພິ່ນໄດ້ຖືກນຳໄປຕີຄວາມໝາຍ ແລະ ພັດທະນາຕໍ່ໂດຍນັກຄິດຫຼາຍທ່ານ ເຮັດໃຫ້ເກີດມີສາຂາຕ່າງໆ:

  • ລັດທິມາກ-ເລນິນ (Marxism-Leninism): ພັດທະນາໂດຍ ວາລາດິເມຍ ເລນິນ (Vladimir Lenin), ເນັ້ນໜັກເຖິງບົດບາດຂອງ "ພັກແນວໜ້າ" (Vanguard party) ເພື່ອນຳພາຊົນຊັ້ນກຳມະກອນໃນການປະຕິວັດໂຄ່ນລົ້ມທຶນນິຍົມ. ສາຂານີ້ກາຍເປັນອຸດົມການຫຼັກຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ຫຼາຍປະເທດສັງຄົມນິຍົມ.[7]
  • ລັດທິມາກຕາເວັນຕົກ (Western Marxism): ກຸ່ມນັກຄິດໃນເອີຣົບຕາເວັນຕົກ (ເຊັ່ນ: ໂຮງຮຽນແຟຣງເຟີດ, ອັນໂຕນີໂອ ກຣາມຊີ) ທີ່ເນັ້ນການວິເຄາະທາງດ້ານວັດທະນະທຳ, ອຸດົມການ ແລະ ປັດຊະຍາ ຫຼາຍກວ່າເລື່ອງເສດຖະກິດພຽງຢ່າງດຽວ. ພວກເຂົາພະຍາຍາມອະທິບາຍວ່າເປັນຫຍັງການປະຕິວັດຈຶ່ງບໍ່ເກີດຂຶ້ນໃນປະເທດທຶນນິຍົມທີ່ພັດທະນາແລ້ວ.[8]

ການວິພາກວິຈານ

[ດັດແກ້]

ລັດທິມາກໄດ້ຮັບການວິພາກວິຈານຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຈາກຫຼາຍມຸມມອງ:

  • ທາງດ້ານເສດຖະສາດ: ນັກເສດຖະສາດສຳນັກອອດເຕຣຍ (Austrian School) ເຊັ່ນ ຟຣີດຣິກ ຮາເຢກ (Friedrich Hayek) ແລະ ລູດວິກ ຟອນ ມິເຊສ (Ludwig von Mises) ໂຕ້ແຍ້ງວ່າ ລະບົບສັງຄົມນິຍົມທີ່ລັດທິມາກສະເໜີຂຶ້ນນັ້ນ ບໍ່ສາມາດຄິດໄລ່ລາຄາສິນຄ້າໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ (Economic calculation problem) ເຊິ່ງຈະນຳໄປສູ່ຄວາມລົ້ມເຫຼວທາງເສດຖະກິດ.[9]
  • ທາງດ້ານປະຫວັດສາດ ແລະ ການເມືອງ: ນັກວິຈານເຊັ່ນ ເລເຊັກ ໂຄລາຄອຟສະກີ (Leszek Kołakowski) ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການນຳເອົາລັດທິມາກໄປປະຕິບັດຈິງໃນປະຫວັດສາດ (ເຊັ່ນ: ສະຫະພາບໂຊວຽດ, ຈີນໃນຍຸກເໝົາ) ລ້ວນແຕ່ນຳໄປສູ່ລະບອບຜະເດັດການເບັດເສັດ (Totalitarianism) ແລະ ການລະເມີດສິດທິມະນຸດຢ່າງຮ້າຍແຮງ.[10]

ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມ

[ດັດແກ້]

ເອກະສານອ້າງອີງ

[ດັດແກ້]
  1. ↑ Tucker, Robert C. (1978). The Marx-Engels Reader (2nd ed.). W. W. Norton & Company. ISBN 978-0393090406.
  2. 1 2 Marx, Karl (1867). Capital: A Critique of Political Economy, Volume I. (ແປໂດຍ Ben Fowkes, 1976). Penguin Classics. ISBN 978-0140445688.
  3. 1 2 Marx, Karl; Engels, Friedrich (1848). The Communist Manifesto. (ສະບັບພິມໃໝ່ໂດຍ Penguin Classics, 2002, ພ້ອມບົດນຳໂດຍ Gareth Stedman Jones). ISBN 978-0140447506.
  4. ↑ Harvey, David (2010). A Companion to Marx's Capital. Verso Books. ໜ້າ 15-20. ISBN 978-1844673599.
  5. ↑ Eagleton, Terry (2011). Why Marx Was Right. Yale University Press. ໜ້າ 107-111. ISBN 978-0300181531.
  6. ↑ Mészáros, István (1970). Marx's Theory of Alienation. Merlin Press. ISBN 978-0850361193.
  7. ↑ Lenin, V.I. (1917). The State and Revolution. (ສະບັບແປພາສາອັງກິດໂດຍ Penguin Classics, 1992). ISBN 978-0140184358.
  8. ↑ Anderson, Perry (1976). Considerations on Western Marxism. Verso Books. ISBN 978-0860917205.
  9. ↑ Hayek, F.A. (1944). The Road to Serfdom. University of Chicago Press. ISBN 978-0226320618.
  10. ↑ Kołakowski, Leszek (1978). Main Currents of Marxism: Its Rise, Growth, and Dissolution. Oxford University Press. ISBN 978-0198245476.

ພາບລວມ

[ດັດແກ້]

ລັດທິມາກ ພະຍາຍາມອະທິບາຍປະກົດການທາງສັງຄົມ ພາຍໃນສັງຄົມໃດນຶ່ງໂດຍການວິເຄາະເງື່ອນໄຂທາງດ້ານວັດຖຸແລະ ກິດຈະກໍາທາງເສດຖະກິດ ທີ່ຕ້ອງການເພື່ອຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການດ້ານວັດຖຸຂອງມະນຸດ. ມັນສົມມຸດວ່າຮູບແບບຂອງອົງການຈັດຕັ້ງເສດຖະກິດ, ຫຼື ຮູບແບບການຜະລິດ, ມີອິດທິພົນຕໍ່ປະກົດການສັງຄົມອື່ນໆ, ລວມທັງການພົວພັນທາງສັງຄົມທີ່ກວ້າງຂວາງ, ສະຖາບັນການເມືອງ, ລະບົບກົດຫມາຍ, ລະບົບວັດທະນະທໍາ, ຄວາມງາມແລະອຸດົມການ. ການ​ພົວ​ພັນ​ທາງ​ສັງ​ຄົມ​ແລະ​ລະ​ບົບ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ເປັນ ​ພື້ນ​ຖານ​ແລະ superstructure​. ໃນຂະນະທີ່ ກໍາລັງການຜະລິດ (ເຊັ່ນ: ເຕັກໂນໂລຊີ) ປັບປຸງ, ຮູບແບບການຈັດຕັ້ງການຜະລິດທີ່ມີຢູ່ໄດ້ກາຍເປັນລ້າສະໄຫມແລະຂັດຂວາງຄວາມກ້າວຫນ້າຕື່ມອີກ. ກາກ ມາກ ຂຽນວ່າ: "ໃນບາງຂັ້ນຕອນຂອງການພັດທະນາ, ກໍາລັງການຜະລິດທາງດ້ານວັດຖຸຂອງສັງຄົມຈະຂັດແຍ້ງກັບຄວາມສໍາພັນຂອງການຜະລິດທີ່ມີຢູ່ຫຼື - ນີ້ພຽງແຕ່ສະແດງສິ່ງດຽວກັນໃນທາງກົດຫມາຍ - ກັບຄວາມສໍາພັນທາງດ້ານຊັບສິນໃນຂອບເຂດທີ່ພວກເຂົາມີ. ຈາກ​ຮູບ​ແບບ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ຂອງ​ກຳ​ລັງ​ຜະ​ລິດ​ຕະ​ພັນ​ການ​ພົວ​ພັນ​ດັ່ງ​ກ່າວ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ສັງ​ຄົມ ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ.[1]

ຄວາມບໍ່ມີປະສິດທິພາບເຫຼົ່ານີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຂັດແຍ້ງທາງດ້ານສັງຄົມໃນສັງຄົມ, ໃນທາງກັບກັນ, ໄດ້ຕໍ່ສູ້ກັບລະດັບ ການຕໍ່ສູ້ຂອງຊົນຊັ້ນ.[2] ພາຍ​ໃຕ້ ​ຮູບ​ແບບ​ການ​ຜະ​ລິດ​ທຶນ​ນິ​ຍົມ ​, ການ​ຕໍ່​ສູ້​ນີ້​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ລະ​ຫວ່າງ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ສ່ວນ​ຫນ້ອຍ​ທີ່​ເປັນ​ເຈົ້າ ​ຂອງ​ວິ​ທີ​ການ​ຜະ​ລິດ (bourgeoisie) ແລະ​ປະ​ຊາ​ກອນ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ທີ່​ຜະ​ລິດ​ສິນ​ຄ້າ​ແລະ​ການ​ບໍ​ລິ​ການ (proletariat​)​. ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການສົມມຸດຖານວ່າ ການປ່ຽນແປງທາງສັງຄົມ ເກີດຂຶ້ນຍ້ອນການຕໍ່ສູ້ລະຫວ່າງ ຊົນຊັ້ນ ຕ່າງໆພາຍໃນສັງຄົມທີ່ຂັດກັນ,[3] ເປັນ Marxist ຈະສະຫຼຸບວ່າ ທຶນນິຍົມ ຂູດຮີດແລະກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງ proletariat; ດັ່ງນັ້ນ, ລັດທິທຶນນິຍົມ ຢ່າງ​ຫຼີກ​ລ່ຽງ ຈະນໍາໄປສູ່ ການປະຕິວັດ proletarian.[4] ໃນສັງຄົມນິຍົມ, ຊັບສິນສ່ວນຕົວ - ເປັນວິທີການຜະລິດ - ຈະຖືກທົດແທນໂດຍການເປັນເຈົ້າຂອງ ສະຫະກອນ.[5][6] ເສດຖະກິດ​ສັງຄົມ​ນິຍົມ ​ຈະ​ບໍ່​ໄດ້​ອີງ​ໃສ່​ການ​ຜະລິດ​ສ້າງ​ຜົນ​ກຳ​ໄລ​ຂອງ​ເອກະ​ຊົນ, ​ແຕ່​ອີງ​ໃສ່​ມາດຖານ​ຂອງ​ການ​ຕອບ​ສະໜອງ​ຄວາມ​ຕ້ອງການ​ຂອງ​ມະນຸດ, ນັ້ນ​ແມ່ນ ​ການ​ຜະລິດ​ເພື່ອ​ນຳ​ໃຊ້. ຟຣິດຣິກ ອັງແກນ ອະທິບາຍວ່າ "ຮູບແບບທຶນນິຍົມຂອງຄວາມເຫມາະສົມ, ໃນທີ່ຜະລິດຕະພັນ enslaves ຜູ້ຜະລິດທໍາອິດ, ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນ appropriator, ໄດ້ຖືກທົດແທນໂດຍຮູບແບບຂອງ appropriation ຂອງຜະລິດຕະພັນທີ່ອີງໃສ່ລັກສະນະຂອງວິທີການທີ່ທັນສະໄຫມຂອງການຜະລິດ; ດ້ານ​ໜຶ່ງ, ການ​ໃຫ້​ຄວາມ​ເໝາະ​ສົມ​ທາງ​ສັງຄົມ​ໂດຍ​ກົງ, ​ເປັນ​ວິທີ​ການ​ຮັກສາ ​ແລະ ຂະຫຍາຍ​ການ​ຜະລິດ - ອີກ​ດ້ານ​ໜຶ່ງ, ການ​ສະໜອງ​ສ່ວນ​ບຸກຄົນ​ໂດຍ​ກົງ, ​ເປັນ​ການ​ດຳລົງ​ຊີວິດ ​ແລະ ຄວາມ​ມ່ວນ​ຊື່ນ.”[7]

ເສດຖະສາດ Marxian ແລະຜູ້ສະຫນັບສະຫນູນຂອງຕົນເບິ່ງທຶນນິຍົມເປັນ ເສດຖະກິດທີ່ບໍ່ຍືນຍົງ ແລະບໍ່ສາມາດປັບປຸງ ຊີວິດການເປັນຢູ່ ຂອງປະຊາກອນໄດ້ເນື່ອງຈາກຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະຊົດເຊີຍ ອັດຕາຜົນກໍາໄລທີ່ຫຼຸດລົງ ໂດຍການຕັດຄ່າຈ້າງຂອງພະນັກງານ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດທາງສັງຄົມ ໃນຂະນະທີ່ສືບຕໍ່ການຮຸກຮານທາງທະຫານ. ຮູບ​ແບບ​ການ​ຜະ​ລິດ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ຈະ​ສໍາ​ເລັດຮູບ​ແບບ​ທຶນ​ນິຍົມເປັນຮູບ​ແບບ​ການ​ຜະ​ລິດຂອງ​ມະ​ນຸດ​ໂດຍ​ຜ່ານການ​ປະ​ຕິ​ວັດໂດຍ​ແຮງ​ງານ​. ອີງ​ຕາມທິດ​ສະ​ດີ​ວິ​ກິດ​ການ Marxian​, ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ບໍ່​ແມ່ນ​ການ​ຫຼີກ​ເວັ້ນ​ການ​ແຕ່​ເປັນ​ຄວາມ​ຈໍາ​ເປັນ​ທາງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​.[8]

ອ້າງອີງ

[ດັດແກ້]
  1. ↑ [Karl Marx [[A Contribution to the Critique of Political Economy]]]. {{cite book}}: Check |url= value (help); URL–wikilink conflict (help)
  2. ↑ Comparing Economic Systems in the Twenty-First Century.
  3. ↑ "Marx's Theory of Classes: Science and Ideology". {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  4. ↑ "Historical Inevitability and Human Agency in Marxism [and Discussion]". {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  5. ↑ "Karl Marx on the Individual and the Conditions for His Freedom and Development". {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  6. ↑ Karl Marx.
  7. ↑ [Friedrich Engels [[Socialism: Utopian and Scientific]]]. {{cite book}}: Check |url= value (help); URL–wikilink conflict (help)
  8. ↑ [Karl Marx [[The Eighteenth Brumaire of Louis Bonaparte]]]. {{cite book}}: Check |url= value (help); URL–wikilink conflict (help)
ດຶງຂໍ້ມູນຈາກ "https://lo.wikipedia.org/w/index.php?title=ລັດທິມາກ&oldid=127800"