ກາຍ ຟອກສ໌

ຈາກ ວິກິພີເດຍ
ກາຍ ຟອກສ໌
ກາຍ ຟອກສ໌
ພາຍແຕ້ມກາຍ ຟອກສ໌ຂອງຈອດ ຄະລຸກແຊງ ຕີພິມໃນນະວະນິຍາຍປີ ຄ.ສ. 1840 ໂດຍວິນລຽມ ແຮລິຊັນ ເອນເວີດ
ເກີດ 13 ເມສາ ຄ.ສ. 1570 (ສັນນິດຖານ)
ຢອກ ປະເທດອັງກິດ
ເຖິງແກ່ກຳ 31 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1606
ເວດມິນສະເຕີ ລອນດອນ ປະເທດອັງກິດ
ສາເຫດການເສຍຊີວິດ
ຄໍຫັກ
ສັນຊາດ ອັງກິດ
ຊື່ອື່ນ ກວີໂດ ຟອກສ໌, ຈອນ ຈອນຊັນ
ການສຶກສາ ໂຮງຮຽນເຊນພີເທີ ຢອກ
ອາຊີບ ທະຫານ; ອັນເຟເລດ
ປີປະຕິບັດວຽກ ຄ.ສ. 1591–1603
ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຈາກ ກະບົດຜູ້ມີສ່ວນໃນແຜນດິນປືນ
ສາສະໜາ ຄະລິດ
ນິກາຍ ອັງກະລິກັງ ປ່ຽນເປັນກາໂຕລິກ
ຖືກກ່າວຫາ
ກະບົດຕໍ່ແຜ່ນດິນ
ຮັບໂທດ
ແຂວນຄໍ ຄວັກໄສ້ ແລະຜ່າສີ່
ພໍ່ແມ່ ເອດເວີດ ຟອກສ໌, ອີດິດ (ສະກຸນເດີມ ບະເລກຫຼືແຈັກຊັນ)


ກາຍ ຟອກສ໌ (ອັງກິດ: Guy Fawkes; 13 ເມສາ ຄ.ສ. 1570 – 31 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1606) ທີ່ຮູ້ຈັກກັນອີກຊື່ນຶ່ງວ່າ ກວີໂດ ຟອກສ໌ (ອິຕາລີ: Guido Fawkes) ອັນເປັນຊື່ທີ່ກາຍ ຟອກສ໌ໃຊ້ຂະນະສູ້ຮົບໃຫ້ກັບແອສະປາຍໃນກຸ່ມປະເທດແຜ່ນດິນຕ່ຳ. ກາຍ ຟອກສ໌ເປັນສະມາຊິກກຸ່ມກາໂຕລິກອັງກິດແຂວງຜູ້ວາງແຜນແຜນດິນປືນ (Gunpowder Plot) ທີ່ລົ້ມເຫຼວໃນປີ ຄ.ສ. 1605.

ຟອກສ໌ເກີດແລະໄດ້ຮັບການສຶກສາໃນຢອຣ໌ກ ບິດາຂອງກາຍ ຟອກສ໌ເສຍຊີວິດເມື່ອຟອກສ໌ອາຍຸໄດ້ແປດປີ. ຈາກນັ້ນ ມານດາຂອງກາຍ ຟອກສສົມລົດກັບຜູ້ນັບຖືກາໂຕລິກທີ່ບໍ່ເຂົ້າຮ່ວມກິຈະການຂອງສາສະນະຈັກແຫ່ງອັງກິດ (recusant) ພາຍຫຼັງຟອກສ໌ປ່ຽນມານັບຖືອກາໂຕລິກແລະເດີນທາງໄປແຜ່ນດິນໃຫຍ່ເອີລົບ ທີ່ເຊິ່ງກາຍ ຟອກສ໌ສູ້ຮົບໃນສົງຄາມແປດສິບປີ ໂດຍຢູ່ຝ່າຢແອສະປາຍກາໂຕລິກ ແລະສູ້ຮົບກັບນັກປະຕິຮູບດັດປະໂລຕັດສະຕັງ ກາຍ ຟອກສ໌ເດີນທາງໄປແອສະປາຍເພື່ອສະແຫວງການສະໜັບສະໜຸນກະບົດກາໂຕລິກໃນອັງກິດ ແຕ່ບໍ່ສຳເລັດ ພາຍຫຼັງກາຍ ຟອກສ໌ພົບພໍ້ທໍມັດ ວິນເທີ (Thomas Wintour) ເຊິ່ງເດີນທາງກັບອັງກິດພ້ອມກັບກາຍ ຟອກສ໌ນຳ.

ວິນເທີແນະນຳກາຍ ຟອກສ໌ໃຫ້ຮູ້ຈັກລໍເບີດ ເຄດສະບີ (Robert Catesby) ຜູ້ວາງແຜນລອບປົງພະຊົນພະເຈົ້າເຈມທີ 1 ແລະຟື້ນຟູພະມະຫາກະສັດກາໂຕລິກສູ່ລາຊະບັນລັງ ກຸ່ມຜູ້ວາງແຜນເຊົ່າຫ້ອງໃຕ້ດິນໃຕ້ສະພາຂຸນນາງ ແລະກາຍ ຟອກສ໌ໄດ້ຮັບມອບໝາຍໃຫ້ຮັບຜິດຊອບລະເບີດດິນປືນທີ່ພວກກາຍ ຟອກສ໌ເກັບສະສົມໄວ້ຢູ່ຫັ້ນ. ທາງການຄົ້ນພະລາຊະວັງເວດມິນສະເຕີໃນຊ່ວງເຊົ້າມືດວັນທີ 5 ພະຈິກຫຼັງໄດ້ຮັບການແຈ້ງເຕືອນຈາກຈົດໝາຍນິລະນາມ ແລະພົບກາຍ ຟອກສ໌ພວມເຝົ້າລະເບີດຢູ່ ກາຍ ຟອກສ໌ຖືກສອບສວນແລະທໍລະມານຢູ່ສອງສາມມື້ຈົນຍອມເປິດເຜີຍຂໍ້ມູນໃນທີ່ສຸດ. ກ່ອນການປະຫັດປະຫານຊີວິດໃນວັນທີ 31 ມັງກອນ ກາຍ ຟອກສ໌ໂດດຈາກຕະແລງແກງທີ່ກາຍ ຟອກສ໌ພວມຈະຖືກແຂວນຄໍ ແລະຄໍຫັກ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມທໍລະມານຈາກການຖືກຕັດແລະຄວ້ານອະໄວຍະວະທີ່ນຳມາ.

ຊື່ຂອງກາຍ ຟອກສ໌ກາຍເປັນຄຳພ້ອງກັບແຜນລະເບີດດິນປືນ ມີການສະເຫຼີມສະຫຼອງຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງແຜນດັ່ງກ່າວໃນອັງກິດຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 5 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1605 ຕາມປະເພນີມີການເຜົາຫຸ່ນຈຳລອງຂອງກາຍ ຟອກສ໌ເທິງກອງໄຟ ເຊິ່ງມັກຮ່ວມດ້ວຍການສະແດງດອກໄມ້ໄຟ.

ອ້າງອີງ[ແກ້ໄຂ]

ໝາຍເຫດ
ເຊີງອັດ


ບັນນານຸກົມ

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ[ແກ້ໄຂ]

ວິກິມີເດຍຄອມມອນມີສື່ກ່ຽວກັບ Guy Fawkes