ທິຣານາ

ທິຣານາ
ເທສະບານ
ທຸງ ກາ
ທິຣານາ ທິຣານາ
ພິກັດ: 41°19′44″N 19°49′04″E
ປະເທດ	ອານບານີ
ພາກພື້ນ	ກາງ
ເຂດ	ທິຣານາ
ກໍ່ຕັ້ງ	ຄ.ສ 1614
ການປົກຄອງ
• ປະເພດ	ລັດຖະບານ
• ນາຍົກເທສະມົນຕີ	ເອຣີອອນ ເວລີອາຍ (ພັກສັງຄົມນິຍົມ)
• ປະທານສະພາ	ອັລດຣິນ ດາລີປີ
ພື້ນທີ່
• ເທສະບານ	1,110.03 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here430 ຕລ.ໄມລ໌)
• ເຂດເມືອງ	41.8 ຕລ.ກມ. (Bad rounding here16 ຕລ.ໄມລ໌)
ຄວາມສູງ	110 ແມັດ (Bad rounding here360 ຟຸດ)
ປະຊາກອນ
• ຄວາມໜາແໜ້ນ	502 ຄົນ/ຕລ.ກມ. (Bad rounding here1,300 ຄົນ/ຕລ.ໄມລ໌)
• ເທສະບານ	557,422
• ມະຫານະຄອນ	906,166
ເດມະນິມ	ທິຣານາສ (ຊາຍ) ທິຣາເນສ (ຍິງ) ທິຣອນ (ຊາຍ) ທິຣອນເຊ (ຍິງ) (ສຳນຽງທ້ອງຖິ່ນ)
ເຂດເວລາ	UTC+1 (ເວລາເອີຣົບກາງ)
• ລະດູຮ້ອນ (ເວລາອອມແສງ)	UTC+2 (CEST)
ລະຫັດໄປສະນີ	1001–1028, 1031
ລະຫັດພື້ນທີ່	04
ທະບຽນລົດ	TR
HDI (2018)	0.818 – ສູງຫຼາຍ · ອັນດັບທີ 1st
ເວັບໄຊ	ເວັບໄຊຢ່າງເປັນທາງການ

ທິຣານາ (ອານບານີ: Tirona) ເປັນເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນດ້ານປະຊາກອນ ແລະ ພື້ນທີ່ຂອງປະເທດອານບານີ ນະຄອນຕັ້ງຢູ່ທາງພາກກາງປະເທດໂດຍມີພູໄດຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ມີຮ່ອມພູເຊິ້ງຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບທະເລເອເດຣຍຕິກທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ເນື່ອງຈາກນະຄອນຕັ້ງຢູ່ໃນຮາບພຽງທິຣານາ ແລະ ຢູ່ໃກ້ກັບທະເລເມດີແຕຣາເນ. ນະຄອນຈຶ່ງໄດ້ຮັບອິດທິພົນຂອງພູມອາກາດແບບເມດີແຕຣາເນ. ທິຣານາຖືເປັນໜຶ່ງໃນນະຄອນທີ່ມີຝົນຕົກ ແລະ ມີແສງແດດຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງທະວິບເອີຣົບ ໂດຍມີຊົ່ວໂມງທີ່ພົບແສງແດດປີລະ 2,544 ຊົ່ວໂມງ.

ທິຣານາຖືກຈັດຕັ້ງເປັນນະຄອນໃນປີ ຄ.ສ 1614 ແຕ່ພື້ນທີ່ຂອງນະຄອນໃນປັດຈຸບັນ ມີເຜົ່າອິລີເຣຍເຂົ້າມາຕັ້ງຖິ່ນຖານຕັ້ງແຕ່ຍຸກເຫຼັກ ຕໍ່ມາໄດ້ຖືກຊາວໂຣມັນຍຶດຄອງ ແລະ ການເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຈັກກະວັດໂຣມັນພາຍຫຼັງຈາກສົງຄາມອິລີເຣຍ ແຫຼ່ງມໍລະດົກສຳຄັນໃນຍຸກນັ້ນທີ່ຍັງປາກົດໃນປັດຈຸບັນຄືບ້ານໂມເສກແຫ່ງທິຣານາ ຕໍ່ມາໃນຄຣິດສະຕະວັດທີ 5–6 ໂບດພາລີໂອຄຣິສຕຽນໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນບໍລິເວນແຫ່ງມໍລະດົກນັ້ນ.

ຫຼັງຈາກທີ່ຈັກກະວັດໂຣມັນຖືກແບ່ງອອກເປັນຕາເວັນອອກ ແລະ ຕາເວັນຕົກໃນຄຣິດສະຕະວັດທີ 4 ຈັກກະວັດບີຊານຕານໄດ້ເຂົ້າມາຄອບຄອງພື້ນທີ່ນີ້ ແລະ ສ້າງປາສາດເປເຕຣເລໃນໄລຍະການປົກຄອງຈັກກະພັດຍຸສຕິນິອານຸສທີ 1. ນະຄອນຖືກປ່ອຍລະເລີຍໂດຍບໍ່ມີຄວາມສໍາຄັນເປັນໄລຍະເວລາດົນນານ ຈົນມາຮອດໃນຄຣິດສະຕະວັດທີ 20 ລັດຖະສະພາລູຊະເຢໄດ້ປະກາດໃຫ້ທິຣານາເປັນເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດຫຼັງຈາກທີ່ອານບານີປະກາດອິດສະຫຼະພາບໃນປີ ຄ.ສ 1912.

ປັດຈຸບັນ ທິຣານາເປັນສູນກາງດ້ານເສດຖະກິດ, ການເງິນ, ການເມືອງ ແລະ ການຄ້າທີ່ສຳຄັນຂອງປະເທດ ເນື່ອງຈາກນະຄອນຫຼວງຕັ້ງຢູ່ໃນພາກກາງ ແລະ ມີການຂົນສົ່ງຮູບແບບຕ່າງໆທີ່ທັນສະໄໝ ທັງທາງອາກາດ, ທາງນ້ຳ, ທາງລົດໄຟ ແລະ ທາງຖະໜົນ. ນະຄອນເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງລັດຖະບານອານບານີ ເຊິ່ງເປັນທີ່ທຳການຂອງປະທານາທິບໍດີ, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະ ລັດຖະສະພາອານບານີ. ນະຄອນໄດ້ຮັບລາງວັນເມືອງຫຼວງເຍົາວະຊົນເອີຣົບປະຈຳປີ 2022

ປຶ້ມອ່ານເພີ່ມເຕີມ

• Akkam, Alia (13 October 2017). "The Capital of Albania Has Transformed into a Lively, Affordable Destination". Vogue.
• Hillsdon, Mark (27 February 2017). "The European capital you'd never thought to visit (but really should)". The Telegraph.
• Crevar, Alex (28 August 2015). "Tirana, Breaking Free From Communist Past, Is a City Transformed". The New York Times.
• Blocal, Giulia (16 September 2014). "Tirana's colorful buildings". Blocal Travel blog.
• Williams, Sean (11 July 2014). "Tirana fights to beat its addiction to cars and get its residents cycling". The Guardian. ຄົ້ນຫາເມື່ອ 12 July 2014.
• McRae, Hamish (13 September 2008). "Albania: Charmed by Tirana". The Independent.
• Abitz, Julie. Post-Socialist Development in Tirana. Roskilde: Roskilde Universitetscenter, 2006.
• Agorastakis, Michalis; Sidiropoulos, Giorgos (2007). "Population change due to geographic mobility in Albania, 1989–2001, and the repercussions of internal migration for the enlargement of Tirana". Population, Space and Place. 13 (6): 471–481. doi:10.1002/psp.463.
• Aliaj, Besnik; Keida Lulo and Genc Myftiu. Tirana: the Challenge of Urban Development, Tirana: Cetis, 2003 ISBN 99927-880-0-3
• Aliaj, Besnik. A Short History of Housing and Urban Development Models during 1945–1990, Tirana 2003.
• Bertaud, Alain. Urban Development in Albania: the Success Story of the Informal Sector, 2006.
• Bleta, Indrit. Influences of Political Regime Shifts on the Urban Scene of a Capital City, Case Study: Tirana. Turkey, 2010.
• Capolino, Patrizia (2011). "Tirana: A Capital City Transformed by the Italians". Planning Perspectives. 26 (4): 591–615. doi:10.1080/02665433.2011.601610.
• Felstehausen, Herman. Urban Growth and Land Use Changes in Tirana, Albania: With Cases Describing Urban Land Claims. University of Wisconsin-Madison, 1999
• Galeteanu, Emira. Tirana: the Spectacle of the Urban Theatre. MA Dissertation. Carleton University: Ottawa, 2006.
• Guaralda, Mirko (2009). Urban Identity and Colour : the Case of Tirana, Albania. Spectrum e-news, 2009(Dec), pp. 13–14.
• Jasa, Skënder. Tirana në shekuj: Terona, Theranda, Tirkan, Tirannea, Tirana: monografi, disa artikuj e materiale arkivore kushtuar historisë së Tiranës, Tirana 1997.
• Kera, Gentiana. Aspects of the Urban Development of Tirana: 1820–1939, Seventh International Conference of Urban History. Athens, 2004.
• Nase, Ilir; Ocakci, Mehmet (2010). "Urban Pattern Dichotomy in Tirana: Socio-spatial Impact of Liberalism". European Planning Studies. 18 (11): 1837–1861. doi:10.1080/09654313.2010.512169.
• Pojani, Dorina (2011). Mobility, Equity and Sustainability Today in Tirana, TeMA 4, no. 2, pp.99–109 Archived 2019-12-10 at the Wayback Machine
• Pojani, Dorina (2010). "Tirana". Cities. 27 (6): 483–495. doi:10.1016/j.cities.2010.02.002.
• Pojani, Dorina (2011). "From Carfree to Carfull: the Environmental and Health Impacts of Increasing Private Motorisation in Albania". Journal of Environmental Planning and Management. 54 (3): 319–335. doi:10.1080/09640568.2010.506076.
• Pojani, Dorina (2011). "Urban and Suburban Retail Development in Albania's Capital After Socialism". Land Use Policy. 28 (4): 836–845. doi:10.1016/j.landusepol.2011.02.001.
• Alien by Alexandra Lewis, RTV Ora, Tirana, Albania, 2019, a TV series produced by domestic RTV Ora on life in Albania seen by a foreigner, Australian-born journalist Alexandra Lewis living in Tirana, Albania

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

ທິຣານາ ຈາກ Wikivoyage

• Municipality of Tirana Archived 2011-04-14 at the Wayback Machine
•  "Tirana" . ສາລານຸກົມບຣິຕານິກາປີ ຄ.ສ 1911 (11 ສະບັບ). 1911.