ຮິຣາງານະ
ຮິຣາງານະ (ຍີ່ປຸ່ນ: ひらがな) ເປັນລະບົບຕົວອັກສອນພາສາຍີ່ປຸ່ນທີ່ມີລັກສະນະລຽບ ແລະ ເປັນເສັ້ນມົນໆຫຼາຍກວ່າຄາຕາການະ. ລະບົບນີ້ປະກອບມີ 46 ຕົວອັກສອນພື້ນຖານ ແລະ ໃຊ້ເປັນຕົວສະກົດຄຳ, ຕົວຊ່ວຍໃນໄວຍາກອນ, ຫຼື ຂຽນຄຳທີ່ບໍ່ມີຕົວຄັນຈິ. ຮິຣາການາເກີດຂຶ້ນໃນຍຸກເຮອັງ (平安時代) ປະມານສັດຕະວັດທີ 9 ໂດຍການດັດແປງຈາກຮູບແບບຂອງຕົວຄັນຈິທີ່ຂຽນຢ່າງງ່າຍ.
ຮິຣາງານະແມ່ນລະບົບການຂຽນທີ່ໃຊ້ກັນຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນພາສາຍີ່ປຸ່ນ, ໂດຍສະເພາະໃນການຂຽນຄຳທີ່ບໍ່ແມ່ນຄຳຍືມຈາກພາສາອື່ນ, ການຂຽນຄຳຊ່ວຍໃນໄວຍາກອນ ເຊັ່ນ は (ha/wa), を (wo), ແລະ で (de), ການຂຽນຊື່ສິ່ງຂອງ ຫຼື ສະຖານທີ່ທີ່ມີຮາກຖານພາສາຍີ່ປຸ່ນ, ແລະ ການສອນໃຫ້ເດັກນ້ອຍ ແລະ ຜູ້ເລີ່ມຕົ້ນຮຽນພາສາຍີ່ປຸ່ນ.
ນອກຈາກນີ້, ຮິຣາງານະຍັງມີລະບົບການປະສົມສຽງ ເຊັ່ນ きゃ (kya), しゅ (shu), ແລະ ちょ (cho) ໂດຍໃຊ້ຕົວອັກສອນນ້ອຍ (ゃ, ゅ, ょ) ເພື່ອສ້າງສຽງພະຍັນຊະນະປະສົມ. ມັນຍັງມີສັນຍາລັກເພີ່ມເຕີມເຊັ່ນ (ー) ເພື່ອຂະຫຍາຍສຽງ ແລະ ເຄື່ອງໝາຍສຽງ (゛) ເພື່ອປ່ຽນສຽງເຊັ່ນ か (ຄາ) ເປັນ が (ກາ).
ຮິຣາການາແມ່ນພື້ນຖານທີ່ສຳຄັນຂອງການຮຽນພາສາຍີ່ປຸ່ນ, ເພາະມັນໃຊ້ໃນການອ່ານແລະຂຽນປະຈຳວັນ. ການຮຽນຮູ້ຮິຣາການາຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈພາສາຍີ່ປຸ່ນໄດ້ດີຂຶ້ນ, ໂດຍສະເພາະເມື່ອຮຽນຮູ້ຄຳສັບ, ໄວຍາກອນ, ແລະ ການອ່ານປື້ມທີ່ຂຽນເປັນພາສາຍີ່ປຸ່ນ.