ອຳນາດທາງການເມືອງ

ອຳນາດທາງການເມືອງ

ຊື່ທ້ອງຖິ່ນ	Political Power
ລັກສະນະສຳຄັນ	ຄວາມສາມາດໃນການມີອິດທິພົນຕໍ່ພຶດຕິກຳຂອງຜູ້ອື່ນ ຫຼື ການຈັດສັນຊັບພະຍາກອນຂອງລັດ
ຕົວຢ່າງປະເທດ	ອຳນາດນິຕິບັນຍັດ ອຳນາດບໍລິຫານ ອຳນາດຕຸລາການ

ອຳນາດທາງການເມືອງ (ອັງກິດ: Political Power) ແມ່ນຄວາມສາມາດໃນການນຳພາ, ຄວບຄຸມ, ຫຼື ມີອິດທິພົນຕໍ່ການຕັດສິນໃຈຂອງກຸ່ມຄົນ ແລະ ສັງຄົມ ເພື່ອໃຫ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍທີ່ວາງໄວ້. ໃນທາງລັດຖະສາດ, ອຳນາດມັກຈະຕິດພັນກັບຄວາມຊອບທຳ (Legitimacy) ແລະ ການໃຊ້ອຳນາດລັດ.

ປະເພດຂອງອຳນາດ

ອຳນາດທາງການເມືອງສາມາດແບ່ງອອກໄດ້ຫຼາຍຮູບແບບ:

• ອຳນາດບັງຄັບ (Coercive Power): ການໃຊ້ອຳນາດຜ່ານກົດໝາຍ, ຕຳຫຼວດ ຫຼື ທະຫານ.
• ອຳນາດຕາມກົດໝາຍ (Legal-Rational Authority): ອຳນາດທີ່ມາຈາກການເລືອກຕັ້ງ ຫຼື ການແຕ່ງຕັ້ງຕາມລັດຖະທຳມະນູນ.
• ອຳນາດບາລະມີ (Charismatic Authority): ອຳນາດທີ່ເກີດຈາກຄວາມເຊື່ອຖືສັດທາໃນຕົວຜູ້ນຳ.

ໂຄງສ້າງອຳນາດໃນ ສປປ ລາວ

ໃນ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ, ອຳນາດທາງການເມືອງຖືກຈັດຕັ້ງຕາມຫຼັກການ "ພັກນຳພາ, ລັດຄຸ້ມຄອງ, ປະຊາຊົນເປັນເຈົ້າ" ໂດຍມີລາຍລະອຽດດັ່ງນີ້:

1. ອຳນາດຂອງພັກ (Political Leadership)

ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ເປັນແກນນຳໃນລະບົບການເມືອງ ມີໜ້າທີ່ກຳນົດທິດທາງ, ແນວທາງ ແລະ ນະໂຍບາຍໃຫຍ່ຂອງຊາດ. ກົມການເມືອງສູນກາງພັກ ຖືເປັນອົງການທີ່ມີອຳນາດຕັດສິນໃຈສູງສຸດໃນທາງພຶດຕິນ.

2. ອຳນາດລັດ (State Power)

ອຳນາດລັດເປັນອຳນາດທີ່ເປັນເອກະພາບ ແຕ່ມີການແບ່ງວຽກກັນເຮັດລະຫວ່າງ 3 ອົງການ:

• ອຳນາດນິຕິບັນຍັດ: ສະພາແຫ່ງຊາດ (ອອກກົດໝາຍ ແລະ ຕົກລົງບັນຫາສຳຄັນ).
• ອຳນາດບໍລິຫານ: ລັດຖະບານ (ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ).
• ອຳນາດຕຸລາການ: ສານປະຊາຊົນ ແລະ ໄອຍະການປະຊາຊົນ (ພິຈາລະນາຕັດສິນຄະດີ).

3. ອຳນາດຂອງປະຊາຊົນ

ລັດຖະທຳມະນູນລາວລະບຸວ່າ "ອຳນາດທັງໝົດເປັນຂອງປະຊາຊົນ". ປະຊາຊົນໃຊ້ອຳນາດຜ່ານການເລືອກຕັ້ງຜູ້ແທນ ແລະ ການເຂົ້າຮ່ວມໃນອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນ (ເຊັ່ນ: ສູນກາງແນວລາວສ້າງຊາດ, ສະຫະພັນແມ່ຍິງ).