ລັດທິຊາດນິຍົມ

ລັດທິຊາດນິຍົມ

ຊື່ທ້ອງຖິ່ນ	Nationalism
ພາກພື້ນ	ທົ່ວໂລກ
ລັກສະນະສຳຄັນ	ຄວາມຈົງຮັກພັກດີຕໍ່ຊາດ, ສິດໃນການກຳນົດຊະຕາກຳຕົນເອງ, ການສ້າງລັດ-ຊາດ
ຕົວຢ່າງປະເທດ	ຂະບວນການລາວອິດສະຫຼະ, ການປະຕິວັດຝຣັ່ງ

ລັດທິຊາດນິຍົມ (ອັງກິດ: Nationalism) ແມ່ນ ອຸດົມການທາງການເມືອງ ແລະ ຂະບວນການທາງສັງຄົມ ທີ່ເນັ້ນໜັກຄວາມຈົງຮັກພັກດີ, ຄວາມຜູກພັນ ແລະ ຄວາມພູມໃຈໃນ ຊາດ ຂອງຕົນເໜືອກວ່າສິ່ງອື່ນໃດ. ແນວຄິດນີ້ຢຶດຖືຫຼັກການທີ່ວ່າ ກຸ່ມຄົນທີ່ມີປະຫວັດສາດ, ວັດທະນະທຳ, ພາສາ ຫຼື ເຊື້ອຊາດດຽວກັນ ຄວນຮວມຕົວັນເປັນຊາດດຽວ ແລະ ມີສິດໃນການປົກຄອງຕົນເອງ ໂດຍປາສະຈາກການແຊກແຊງຈາກພາຍນອກ.

ລັດທິຊາດນິຍົມ ເປັນແຮງຂັບເຄື່ອນສຳຄັນໃນການສ້າງຕັ້ງ "ລັດ-ຊາດ" ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ ແລະ ເປັນເຄື່ອງມືສຳຄັນໃນການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເອກະລາດຂອງປະເທດຫົວເມືອງຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ 20.

ປະເພດຂອງລັດທິຊາດນິຍົມ

ນັກວິຊາການໄດ້ແບ່ງລັດທິຊາດນິຍົມອອກເປັນຫຼາຍຮູບແບບ ແຕ່ສອງຮູບແບບຫຼັກຄື:

• ຊາດນິຍົມທາງພົນລະເມືອງ : ກຳນົດຄວາມເປັນຊາດໂດຍອີງໃສ່ການເປັນພົນລະເມືອງຮ່ວມກັນ, ການເຄົາລົບກົດໝາຍ ແລະ ຄ່ານິຍົມທາງການເມືອງ ໂດຍບໍ່ຈຳແນກເຊື້ອຊາດ ຫຼື ສາສະໜາ.
• ຊາດນິຍົມທາງຊາດຕິພັນ : ກຳນົດຄວາມເປັນຊາດໂດຍອີງໃສ່ເຊື້ອຊາດ, ສາຍເລືອດ, ບັນພະບູລຸດ ຫຼື ສາສະໜາ ທີ່ສືບທອດກັນມາ.

ລັດທິຊາດນິຍົມ ໃນປະຫວັດສາດລາວ

ໃນບໍລິບົດຂອງ ປະເທດລາວ, ລັດທິຊາດນິຍົມ ມີວິວັດທະນາການທີ່ຕິດພັນກັບການຕໍ່ສູ້ເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດຂອງຊາດ:

1. ຍຸກກໍ່ຕົວ ແລະ ຕໍ່ຕ້ານອານານິຄົມ

ໃນຊ່ວງທີ່ລາວຕົກເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນຂອງຝຣັ່ງ, ໄດ້ເກີດກະແສຊາດນິຍົມຂຶ້ນໃນກຸ່ມປັນຍາຊົນລາວ ເພື່ອປຸກລະດົມໃຫ້ຄົນລາວຮັກຊາດ ແລະ ຫວງແຫນວັດທະນະທຳ.

• ການຟື້ນຟູວັດທະນະທຳ: ບຸກຄົນສຳຄັນເຊັ່ນ ທ່ານ ມະຫາສິລາ ວີລະວົງ ໄດ້ຄົ້ນຄວ້າປະຫວັດສາດ ແລະ ວັນນະຄະດີລາວ ເພື່ອສ້າງຄວາມພູມໃຈໃນອັດຕະລັກຂອງຊາດ.
• ຂະບວນການລາວອິດສະຫຼະ: ໃນປີ 1945, ລັດທິຊາດນິຍົມໄດ້ພັດທະນາເປັນຂະບວນການທາງການເມືອງທີ່ຊັດເຈນ ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງ ເຈົ້າເພັດຊະລາດ ໂດຍມີເປົ້າໝາຍເພື່ອປະກາດເອກະລາດ ແລະ ລວມລາວໃຫ້ເປັນເອກະພາບ.

2. ຍຸກປະຕິວັດ ແລະ ສ້າງສາ

ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງ ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ, ລັດທິຊາດນິຍົມໄດ້ຖືກປະສົມປະສານເຂົ້າກັບອຸດົມການສັງຄົມນິຍົມ.

• ຄວາມສາມັກຄີປອງດອງ: ເນັ້ນການສ້າງຄວາມເປັນ "ຊາດລາວ" ທີ່ປະກອບດ້ວຍປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ ໂດຍບໍ່ແບ່ງແຍກຊົນຊັ້ນ ຫຼື ເຜົ່າພັນ.
• ການປົກປັກຮັກສາຊາດ: ປູກຝັງຈິດສຳນຶກໃຫ້ປະຊາຊົນມີຄວາມຕື່ນຕົວໃນການປົກປ້ອງອະທິປະໄຕຂອງຊາດ.

ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ ຊາດນິຍົມ ແລະ ຮັກຊາດ

ເຖິງວ່າຈະມີຄວາມໝາຍໃກ້ຄຽງກັນ, ແຕ່ ລັດທິຊາດນິຍົມ ມັກຈະໝາຍເຖິງອຸດົມການທາງການເມືອງທີ່ເນັ້ນຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດຕົນເປັນໃຫຍ່, ໃນຂະນະທີ່ ຄວາມຮັກຊາດ ແມ່ນຄວາມຮູ້ສຶກຜູກພັນທາງຈິດໃຈ ແລະ ຄວາມເສຍສະລະເພື່ອບ້ານເກີດເມືອງນອນ.