ລັກທິອຳນາດນິຍົມ
ລັກທິອຳນາດນິຍົມ (ອັງກິດ: Authoritarianism) ແມ່ນ ລະບົບການເມືອງ ທີ່ມີລັກສະນະໂດຍການປະຕິເສດຂອງ ຫຼາຍດ້ານການເມືອງ, ການນໍາໃຊ້ອໍານາດສູນກາງທີ່ເຂັ້ມແຂງເພື່ອປົກປັກຮັກສາ ສະຖານະ ການທາງການເມືອງ, ແລະການຫຼຸດຜ່ອນ ການປະຊາທິປະໄຕ, ການແຍກໃຊ້ອຳນາດ ເສລີພາບພົນລະເມືອງ, ແລະ ກົດຫມາຍ. [1][2] ລະບອບ ອຳນາດອາດຈະເປັນລະ ອັດຕາທິປະໄຕ ຫຼື ຄະນາທິປະໄຕ ແລະອາດຈະອີງຕາມການປົກຄອງຂອງ ພັກ ຫຼື ທະຫານ.[3][4] ລັດທີ່ມີເຂດຊາຍແດນທີ່ມົວໄປລະຫວ່າງປະຊາທິປະໄຕແລະລັກທິອຳນາດນິຍົມບາງຄັ້ງໄດ້ຖືກລັກສະນະເປັນ "ປະຊາທິປະໄຕປະສົມ", "ລະບອບປະສົມ" ຫຼື "ອຳນາດນິຍົມແບບແຂ່ງຂັນ".[5][6][7]
ນັກວິທະຍາສາດທາງດ້ານການເມືອງ Juan Linz, ໃນວຽກງານທີ່ມີອິດທິພົນ [8] 1964, ລະບອບການປົກຄອງ: ສະເປນ, ໄດ້ກໍານົດລັກທິອຳນາດນິຍົມທີ່ມີຄຸນສົມບັດສີ່ຢ່າງ:
- ລັດທິຫຼາຍຝ່າຍທາງການເມືອງ ທີ່ຈຳກັດ, ແມ່ນບັນລຸໄດ້ດ້ວຍຂໍ້ຈຳກັດກ່ຽວກັບສະ ອົງກອນນິຕິບັນຍັດ, ພັຄກາຣເມືອງ ແລະ ກຸ່ມຜົນປະໂຫຍດ.
- ຄວາມຊອບທໍາທາງດ້ານການເມືອງ ໂດຍອີງໃສ່ການອຸທອນກັບຄວາມຮູ້ສຶກແລະການກໍານົດລະບອບການເປັນຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທີ່ຈໍາເປັນເພື່ອຕໍ່ສູ້ກັບ "ບັນຫາສັງຄົມທີ່ຮັບຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ເຊັ່ນ ການພັດທະນາຕໍ່າກວ່າ ຫຼື ການກະບົດ."
- ການເຄື່ອນໄຫວທາງການເມືອງ ໜ້ອຍທີ່ສຸດ, ແລະສະກັດກັ້ນບັນດາການເຄື່ອນໄຫວຕ້ານລັດຖະບານ.
- ອຳນາດບໍລິຫານທີ່ບໍ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້, ມັກຈະບໍ່ຈະແຈ້ງ ແລະປ່ຽນແປງ, ໃຊ້ເພື່ອຂະຫຍາຍອຳນາດຂອງຜູ້ບໍລິຫານ.
ເອກະສານອ້າງອີງ
[ດັດແກ້]- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Utilities at line 38: bad argument #1 to 'ipairs' (table expected, got nil).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Utilities at line 38: bad argument #1 to 'ipairs' (table expected, got nil).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Utilities at line 38: bad argument #1 to 'ipairs' (table expected, got nil).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Utilities at line 38: bad argument #1 to 'ipairs' (table expected, got nil).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Utilities at line 38: bad argument #1 to 'ipairs' (table expected, got nil).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Utilities at line 38: bad argument #1 to 'ipairs' (table expected, got nil).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Utilities at line 38: bad argument #1 to 'ipairs' (table expected, got nil).
- ↑ Richard Shorten, Modernism and Totalitarianism: Rethinking the Intellectual Sources of Nazism and Stalinism, 1945 to the Present Archived 2020-01-09 at the Wayback Machine (Palgrave Macmillan, 2012), p. 256 (note 67): "For a long time the authoritative definition of authoritarianism was that of Juan J. Linz."