ຄຣິສຕະສາດສະໜາ

ສາດສະຫນາຄິດ ຫລື ບາງເທື່ອສະກົດວ່າ ຄິດຕະສາດສະຫນາ (ອັງກິດ: Christianity) ເປັນສາດສະຫນາແຫ່ງຄວາມຮັກ ເພາະພະເຈົ້າຊົງຮັກມະນຸດ ຊົງຮັກປະຊາກອນຂອງພະອົງຊົງສ້າງສັດຕ່າງ ໆຂຶ້ນມາເພື່ອຮັບໃຊ້ ເປັນອາຫານແກ່ມະນຸດ ແລະຊົງໃຫ້ມະນຸດລົງສູ່ນແຮ່ເມື່ອບໍ່ສັດທາໃນພະເຈົ້າ ສາດສະຫນາຄິດຕ໌ເປັນສາດສະຫນາທີ່ນັບຖືສັດທາໃນພະເຈົ້າອົງຄ໌ດຽວເຊື່ອວ່າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ສ້າງໂລກແລະທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງລວມເຖິງມະນຸດໂດຍໃຊ້ເວລາພຽງ 6ມື້ ແລະຢຸດພັກໃນວັນທີ່7 ເມື່ອບໍ່ເຖິງ6000ປີກ່ອນ ພະເຈົ້າ ຄືພະເຍໂຮວາ (ພໍ່) ມີພະເຍຊູຄິດຕ໌ເປັນສາສະດາ ສາດສະຫນາຄິດຕ໌ເຊື່ອໃນພະເຈົ້າໜຶ່ງດຽວຊຶ່ງດຳລົງໃນສາມພະບຸກຄົນ ໃນພະລັກສະນະ"ຕີເອກພາບ" ຫລື "ຕີເອການຸພາບ" (Trinity) ຄື ພະພໍ່, ພະບຸດ ແລະພະຈິດ (ພະວິນຍານບໍລິສຸດ) ມີພະຄຳພີຄື ພຣະຄຣິສຕະທຳຄຳພີ ຫລື ຄຳພີໄບເບີນ (The Bible) ສາດສະຫນາຄິດຕ໌ມີຜູ້ນັບຖືທັງໝົດ 2,100 ລ້ານຄົນ ຖືວ່າເປັນສາດສະຫນາທີ່ມີຈຳນວນຜູ້ນັບຖືຫລາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ສາດສະຫນາຄິດຕ໌ມີຮາກຖານມາຈາກສາດສະຫນາຍູດາຍ (ຫລືສາດສະຫນາຍິວ) ໂດຍມີເນື້ອຫາແລະຄວາມເຊື່ອບາງສ່ວນຄືກັນ ໂດຍສະເພາະຄຳພີໄບເບີນຮິບລູ ທີ່ຄິດສະນິກະຊົນຮູ້ຈັກໃນຊື່ ພັນທະສັນຍາເດີມ (The Old Testament) ໂດຍໃນພຣະຄຣິສຕະທຳຄຳພີ 5 ເລ່ມທຳອິດຈາກທັງໝົດ 46 ເລ່ມໃນພາກພັນທະສັນຍາເດີມ ທີ່ຮຽກວ່າ ເບຍົດບັນ/ປັນຈະບັບ (Pentateuch) ໄດ້ຮັບການນັບຖືເປັນພະຄຳພີຂອງສາດສະຫນາຍູດາຍ ແລະສາດສະຫນາອິດສະລາມ ດ້ວຍເຊັ່ນກັນ ໂດຍໃນພະທຳຫລາຍຕອນໄດ້ພະຍາກອນເຖິງພະເມສິຍາຫ໌ (Messiah) ທີ່ຊາວຄິດຕ໌ເຊື່ອວ່າ ຄື ພະເຍຊູ ເຊັ່ນ ຫນັງສືປະກາດ ອິດຍາຫ໌ ບົດທີ່ 53 ເປັນຕົ້ນ ຄິຣດຕະຊົນນັ້ນມີຄວາມເຊື່ອວ່າພະເຍຊູຄິດຕ໌ເປັນພະບຸດຂອງພະເຈົ້າທີ່ມາບັງເກີດເປັນມະນຸດ ຈາກຍິງພົນຫົມຈັນ (ສາວບໍລິສຸດ) ໂດຍລິດອຳນາດຂອງພະເຈົ້າ ເພື່ອໄຖ່ມະນຸດໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມບາບໂດຍການສິ້ນພະຊົນທີ່ໄມ້ກາງແຂນ ແລະຊົງຟື້ນຂຶ້ນມາຈາກຄວາມຕາຍໃນສາມມື້ຫລັງຈາກນັ້ນ ແລະສະເດັດສູ່ສະຫວັນປະທັບເບື້ອງຂວາພະຫັດຂອງພະພໍ່ ຜູ້ທີ່ເຊື່ອແລະໄວ້ວາງໃຈໃນພະອົງຈະໄດ້ຮັບການອະໄພໂທດບາບ ແລະຈະເຂົ້າສູ່ການພິພາກສາໃນມື້ສຸດທ້າຍເໝືອນທຸກຄົນ ແຕ່ຈະລອດພົ້ນຈາກການຖືກພິພາກສາໃຫ້ຕະກົນແຮ່ແຕ່ຈະເປັນການພິພາກສາເພື່ອຮັບບຳເໜັດລາງວັນແທນໃນມື້ສິ້ນໂລກ (Armageddon) ແລະໄດ້ເຂົ້າສູ່ພະລາໄຊສະຫວັນ ແຕ່ຖ້າຜູ້ໃດບໍ່ເຊື່ອຈະຖືກປັບໂທດຫລັງຄວາມຕາຍ

• 1 ນິກາຍ • 2 ພິທີກຳສຳຄັນໃນສາດສະຫນາຄິດຕ໌ • 3 ສາດສະຫນາຄິດຕ໌ໃນປະເທດລາວ • 4 ອ້າງອິງ • 5 ແຫລ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

ນິກາຍ ເບິ່ງບົດຄວາມຫລັກທີ່ ນິກາຍຂອງສາດສະຫນາຄິດຕ໌ ມະນຸດໄດ້ແບ່ງສາດສະຫນາຄິດຕ໌ໃຫ້ເປັນນິກາຍຕ່າງ ໆ ຊຶ່ງແປໄປຕາມພື້ນທີ່, ວັດທະນະທຳ ແລະຄວາມຄິດຂອງຕົນ ນິກາຍທີ່ສຳຄັນມີ 3 ນິກາຍຄື • ນິກາຍໂລມັນຄາທໍລິກແປວ່າສາກົນ ເປັນນິກາຍດັ້ງເດີມທີ່ຢຶດ-ໝັ່ນໃນຫລັກຄຳສອນຂອງພະເຍຊູຄິດຕ໌ເຄົາລົບພະນາງມາລີອາແລະນັກບຸນຕ່າງ ໆ ພາຍໃນວັດຂອງນິກາຍນີ້ຈະມີຮູບເຄົາລົບພະເຍຊູຄິດຕ໌ ພະແມ່ມາລີຍ໌ ແລະນັກບຸນຕ່າງ ໆ ມີສູນກາງຢູ່ທີ່ນະຄອນລັດວາຕິກັນ ມີພະສັນຕະປາປາເປັນປະມຸກ ໂດຍສືບທອດມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝອັກລະສາວົກກຸ່ມແຮກ ໂດຍຖືວ່າ ນັກບຸນເປໂຕ ຫລື ນັກບຸນປີເຕີລ໌ ຄືພະສັນຕະປາປາພະອົງແຮກ ຊຶ່ງໄດ້ຮັບການຍິນຍອມຈາກພະເຈົ້າໃຫ້ປົກຄອງສາດສະຫນາຈັກລະທັງມວນແລະສືບທອດມາເຖິງພະສັນຕະປາປາເບນນິດິກທີ່ 16 ອົງປະຈຸບັນເປັນອົງທີ່265 ຄາທໍລິກນັ້ນຈະມີນັກບວດ ທີ່ຮຽກວ່າ ບາດຫລວງ ແລະຊິດເຕີລ໌ (ນັກບວດຍິງ) ຊາວໄທຈະຮຽກຜູ້ນັບຖືນິກາຍນີ້ວ່າ "ຄິດຕັງ"ຕາມສຽງອ່ານພາສາໂປຕຸເກດຜູ້ເຜີຍແຜ່ຍຸກແລກ ໆມີຜູ້ນັບຖືນິກາຍນີ້ປະມານ 1000 ລ້ານຄົນ ນິກາຍນີ້ຖືວ່າບາດຫລວງ ເປັນສື່ກາງລະຫວ່າງພະເຈົ້າແລະມະນຸດ (ຕົວແທນພະເຈົ້າໃນໂລກນີ້) • ນິກາຍອອລ໌ໂທດັອກຊ໌ແປວ່າຖືກຕ້ອງ ນັບຖືໃນປະເທດທາງຝັ່ງຍຸໂລບຕະເວັນອອກ ເຊັ່ນ ລັດເຊຍ ໂດຍແຍກຕົວອອກໄປຈາກພະສາສົນຈັກລະຂອງກະສັດແຫ່ງກຸງຄໍນົດແຕນຕິໂນເປີ້ນເພາະເຫດຜົນບໍ່ຢາກຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງອົງຄ໌ສັນຕະປາປາຊຶ່ງມີອຳນາດຫລາຍສູງກວ່າກະສັດ (ຄືມີອຳນາດແຕ່ງຕັ້ງແລະຖອດຖອນກະສັດໄດ້) ໃນສະໄໝນັ້ນ ໂດຍທີ່ບໍ່ໄດ້ປ່ຽນແປງຂໍ້ຄວາມເຊື່ອ ຂໍ້ຄວາມເຊື່ອຂອງນິກາຍອໍໂທດອກຊ໌ເໝືອນກັບຂໍ້ຄວາມເຊື່ອຂອງນິກາຍໂລມັນຄາທໍລິກ ມີພະໄອກາ ເປັນປະມຸກ ນິກາຍອໍໂທດອກຊ໌ຍັງມີຊື່ຮຽກອີກຊື່ໜຶ່ງວ່າ ພະສາສົນຈັກລະຕະເວັນອອກ ມີຜູ້ນັບຖືລວມກັນປະມານ 500 ລ້ານຄົນ • ນິກາຍໂປເຕດສະແຕນຕ໌ ແຍກຕົວມາຈາກນິກາຍໂລມັນຄາທໍລິກໃນຊ່ວງຄິດຕ໌ສົດວັດທີ່ 16 ເປັນນິກາຍທີ່ຖືວ່າສັດທາຂອງແຕ່ລະຄົົນທີ່ມີຕໍ່ພະເຈົ້າສຳຄັນກວ່າພິທີກຳ ຊຶ່ງຍັງແຕກຍ່ອຍອອກເປັນຫລາຍຮ້ອຍນິກາຍເນື່ອງຈາກມີຄວາມເຫັນແຕກຕ່າງກ່ຽວກັບພະຄຳພີລ໌ ແລະການປະຕິບັດໃນພິທີກຳ ນິກາຍນີ້ບໍ່ມີນັກບວດເຊື່ອວ່າທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າເຖິງພະເຈົ້າໄດ້ໂດຍມິຕ້ອງອາໄສບາດຫລວງແລະຖືວ່າພະເຍຊູໄດ້ຊົງໄຖ່ບາບແກ່ສາດນິກທຸກຄົນໄປເມື່ອຖືກຕຶງກາງແຂນແລ້ວ ນິກາຍນີ້ມີພຽງໄມ້ກາງແຂນເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງສາດສະຫນາເທົ່ານັ້ນ ມີຜູ້ນັບຖືລວມກັນທຸກນິກາຍຍ່ອຍປະມານ 500 ລ້ານຄົນ ຊາວລາວຈະເອີ້ນຜູ້ນັບຖືນິກາຍນີ້ວ່າ "ຄິດສະຕຽນ"ຕາມກຸ່ມມິດຊັນນາລີອະເມລິກັນ ໃນປະເທດໄທມີຜູ້ນັບຖືນິກາຍນີ້ 4 ນິກາຍຍ່ອຍ ສຳລັບໃນປະເທດໄທສາດສະຫນາຄິດຕ໌ໄດ້ເຂົ້າມາກ່ອນເມື່ອປີ ພ. ສ. 2052 ຄືເຂົ້າມາພ້ອມກັບມິດຊັ່ນນາລີໃນສະໄໝອະຫຍຸດທະຢາ ໂດຍບາດຫລວງຄົນແຮກຊື່ບາດຫລວງພອນ ມິດຊັ່ນນາລີທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຄື ລັດເລີ໌ຍຜູ້ນຳແທ່ນພິມເຂົ້າມາໃນປະເທດໄທເປັນຄົນແຮກ, ໝໍແມກຄໍມິກຜູ້ອຸທິດຕົວແກ່ປະຊາຊົນໃນເມືອງຊຽງໃໝ່ ແລະຕັ້ງໂລງົບຢາບານແມກຄໍມິກໃນເມືອງຊຽງໃໝ່ ໃນປະຈຸບັນ ຄຣິສຕະຈັກໂປເຕດສະແຕນທ໌ໃນໄທທັງໝົດມີຈຳນວນສະມາຊິກຮ່ວມກັນປະມານ ໜຶ່ງແສນຄົນລວມກັບຄາທໍລິກປະມານ 260,000 (ໃນປີ ພ. ສ. 2546) ມີຄຣິສຕະຈັກຕ່າງ ໆ ເຊັ່ນ ຄຣິສຕະຈັກໃຈສະໝານ, ຄຣິສຕະຈັກສາມັກຄີທຳກຸງເທບ, ຄຣິສຕະຈັກລົ່ມເຢັນ,ຄຣິສຕະຈັກສືບສຳພັນທະວົງ, ຄຣິສຕະຈັກນ້ຳພະໄທ, ຄຣິສຕະຈັກສະພານເຫລືອງ, ຄຣິສຕະຈັກໄມຕີຈິດ, ຄຣິສຕະຈັກທຽນສັ່ງ, ຄຣິສຕະຈັກອິມມານູເອນ,ຄຣິສຕະຈັກພະພົນ ເປັນຕົ້ນ ຊຶ່ງການເຜີຍແຜ່ສາດສະຫນາຄິດຕ໌ໃນປະເທດໄທສາມາດຕັ້ງສູນສາດສະຫນາຄິດຕ໌ຕ່າງ ໆໃນຊຽງໃໝ່ໄດ້ເຖິງ 2000 ກວ່າສູນ

ພິທີກຳສຳຄັນໃນສາດສະຫນາຄິດຕ໌

ພິທີກຳໃນສາດສະຫນານີ້ ມີສຳຄັນ ໆຢູ່ 7 ພິທີ ຮຽກວ່າ ພິທີຮັບສິນສັກສິດ ມີດັ່ງນີ້ • ສິນລ້າງບາບຫລືການຮັບບັບຕິດສະມາ ເປັນພິທີທຳອິດທີ່ຄິດສະຕຽນທຸກຄົນຕ້ອງຮັບ ໂດຍສິດຍາພິບານຈະໃຊ້ນ້ຳສັກສິດເທລົງເທິງຫົວພ້ອມເຈີມນ້ຳມັນຄິດມາທີ່ໜ້າຜາກ • ສີນລໍໄພບາບ ເປັນການສາລະພາບບາບກັບພະເຈົ້າໂດຍຜ່ານບາດຫລວງ ບາດຫລວງຈະເປັນຜູ້ຕັກເຕືອນສັ່ງສອນບໍ່ໃຫ້ເຮັດບາບນັ້ນອີກ ແລະເຮັດການອະໄພບາບໃຫ້ໃນນາມພະເຈົ້າ • ສິນມະຫາສະນິດ ເປັນພິທີກຳຮັບສິນໂດຍຮັບຂະໜົມປັງແລະເຫລົ້າອະງຸ່ນມາຮັບປະທານ ໂດຍຄວາມເຊື່ອວ່າພະກາຍແລະພະເລືອດຂອງພະເຍຊູ • ສິນກຳລັງ ເປັນພິທີຮັບສິນໂດຍການເຈີມໜ້າຜາກ ເພື່ອຢືນຢັນຄວາມເຊື່ອວ່າຈະນັບຖືສາດສະຫນາຄິດຕ໌ຕະຫລອດໄປແລະໄດ້ຮັບພະພົນຂອງພະຈິດເຈົ້າ ເຮັດໃຫ້ເຂັ້ມແຂງໃນຄວາມເຊື່ອຫລາຍຂຶ້ນ • ສິນສົມລົດ ເປັນພິທີປະກອບການແຕ່ງງານ ໂດຍບາດຫລວງເປັນພະຍານ ເປັນການສະແດງຄວາມສຳພັນວ່າຈະຮັກກັນຈົນກວ່າຊີວິດຈະຫາບໍ່ • ສິນບວດ ສະຫງວນໄວ້ສະເພາະຜູ້ທີ່ຈະບວດເປັນບາດຫລວງແລະເປັນຊາຍເທົ່ານັ້ນ • ສິນເຈີມຄົນໄຂ້ ເປັນພິທີເຈີມຄົນໄຂ້ໂດຍບາດຫລວງຈະເຈີມນ້ຳມັນລົງເທິງໜ້າຜາກແລະມືທັງສອງຂ້າງຂອງຜູ້ປ່ວຍ ໃຫ້ລະລຶກວ່າພະເຈົ້າຈະຢູ່ກັບຕົນແລະໃຫ້ພະລັງບັນເທົາອາການເຈັບປ່ວຍ ສຳລັບນິກາຍໂລມັນຄາທໍລິກແລະນິກາຍອອລ໌ໂທດັອກຊ໌ ຈະມີພິທີກຳທັງ 7 ພິທີ ແຕ່ສຳລັບນິກາຍໂປເຕດແທນທ໌ ຈະມີພຽງ 3 ພິທີຄືພິທີບັບຕິດມາ, ພິທີມະຫາສະນິດ ແລະ ພິທີສົມລົດສັກສິດ